Thuê giúp việc theo giờ hiệu quả khi gia đình chuẩn bị sẵn ba thứ trước buổi đầu: danh sách việc theo thứ tự ưu tiên vừa với số giờ thuê, một vòng dẫn đi xem nhà chỉ rõ đồ dùng và chỗ không cần đụng tới, và một cách liên lạc ngắn gọn sau mỗi buổi. Người giúp việc làm tốt nhất khi biết rõ cần làm gì, làm đến mức nào và được đối xử như một người làm nghề, không phải người phải đoán ý chủ nhà.
Giúp việc theo giờ hợp với nhà nào
Ở các thành phố lớn, nhiều gia đình chọn thuê người dọn dẹp theo buổi thay vì giúp việc ở lại. Cách này hợp với:
- Vợ chồng cùng đi làm, không đủ sức cho các việc nặng như lau nhà kỹ, dọn nhà tắm, lau kính.
- Nhà có người mới sinh, người ốm, cần đỡ một phần việc trong vài tuần.
- Nhà ông bà lớn tuổi sống riêng, cần người dọn định kỳ.
- Những dịp cần tổng vệ sinh: trước Tết, sau sửa nhà, trước khi chuyển đi.
Thuê người theo giờ không thay được việc chia việc trong nhà. Người giúp đến vài tiếng một tuần, phần việc hằng ngày — nấu ăn, rửa chén, giặt phơi, con cái — vẫn là việc của cả nhà. Nên chia rõ việc nào để dành cho buổi người giúp đến, việc nào cả nhà vẫn tự làm.
Chọn việc giao cho người giúp
Số giờ có hạn, nên giao những việc tốn sức, tốn thời gian và không cần quyết định riêng tư:
- Nên giao: lau sàn kỹ, hút bụi, dọn nhà tắm, lau bếp và mặt tủ, lau bụi đồ đạc, thay ga gối, giặt và phơi, ủi đồ, lau kính tầm thấp.
- Cân nhắc: nấu ăn (cần thống nhất khẩu vị, thực đơn), trông trẻ (là một nghề khác, cần thoả thuận riêng).
- Không nên giao: sắp xếp giấy tờ, đồ quý, tủ cá nhân; leo thang lau quạt trần, kính trên cao, cửa sổ tầng cao không có lan can — những việc có nguy cơ té ngã; xử lý hoá chất mạnh mà nhà không có đồ bảo hộ.
Lập danh sách việc theo thứ tự ưu tiên
Đừng đưa danh sách hai mươi việc cho buổi ba tiếng. Người giúp sẽ làm qua loa tất cả, hoặc làm kỹ vài việc đầu và bỏ phần còn lại. Cách tốt hơn là chia ba tầng:
| Tầng | Ý nghĩa | Ví dụ cho buổi 3 tiếng |
|---|---|---|
| Mỗi buổi đều làm | Làm trước, làm kỹ | Dọn hai nhà tắm, lau sàn toàn nhà, lau bếp |
| Xoay vòng | Mỗi buổi chọn một hai việc | Tuần 1 lau kính, tuần 2 lau tủ lạnh ngoài, tuần 3 lau cửa và tay nắm, tuần 4 thay ga gối |
| Nếu còn giờ | Không bắt buộc | Gấp đồ đã khô, lau bụi giá sách |
Danh sách nên in ra, dán ở một chỗ cố định như cửa tủ bếp. Người giúp nhìn vào là biết, chủ nhà không có mặt cũng không sao.
Buổi đầu tiên: dẫn đi một vòng
Buổi đầu nên có người nhà ở nhà, dành mười lăm, hai mươi phút dẫn người giúp đi một vòng:
- Đồ dùng: chổi, cây lau, xô, khăn, máy hút bụi để ở đâu; khăn nào lau bếp, khăn nào lau nhà tắm (nên phân màu riêng).
- Chất tẩy rửa: loại nào dùng cho sàn, cho nhà tắm, cho kính, cho bếp. Nói rõ: không pha trộn các loại với nhau, đặc biệt không trộn nước Javel với chất tẩy có axit hay có amoniac vì sinh khí độc. Có găng tay để sẵn.
- Bề mặt cần cẩn thận: sàn gỗ không dội nhiều nước, mặt đá không dùng chất tẩy có tính axit, đồ điện tử chỉ lau khăn khô.
- Chỗ không cần đụng: bàn làm việc, tủ giấy tờ, phòng riêng của người lớn tuổi nếu ông bà không muốn, bàn thờ (nhiều nhà muốn tự lau).
- Rác: phân loại thế nào, đổ ở đâu.
- Nước, điện: công tắc, ổ cắm máy giặt, cầu dao khi cần.
Phối hợp hằng tuần
Một kênh liên lạc ngắn gọn
Thống nhất một cách nhắn: tin nhắn điện thoại hoặc một cuốn sổ nhỏ để ở bếp. Chủ nhà nhắn trước buổi nếu có việc đặc biệt ("tuần này ưu tiên lau kính phòng khách"). Người giúp nhắn sau buổi nếu có chuyện ("nước xả máy giặt sắp hết", "vòi bồn rửa bị rỉ").
Góp ý cụ thể, sớm
Nếu có chỗ chưa đạt, góp ý ngay tuần đầu, nói cụ thể ("góc sau bồn cầu còn bẩn, chị lau kỹ thêm giúp em") thay vì để dồn rồi đổi người. Đồng thời ghi nhận chỗ làm tốt. Người làm nghề nào cũng cần biết mình đang làm đúng.
Không giao thêm việc ngoài thoả thuận
Đã thoả thuận dọn nhà thì không tiện tay nhờ trông cháu, nấu thêm bữa, đi chợ hộ nếu chưa hỏi trước và chưa thống nhất lại. Việc phát sinh nên được bàn, không mặc định.
Thoả thuận rõ từ đầu
Dù thuê qua công ty dịch vụ hay thuê trực tiếp, nên thống nhất bằng văn bản hoặc ít nhất là tin nhắn rõ ràng:
- Ngày giờ cố định, số giờ mỗi buổi.
- Danh sách việc chính.
- Ai chuẩn bị dụng cụ, chất tẩy rửa.
- Cách báo nghỉ, đổi lịch của cả hai bên.
- Cách thanh toán, ngày thanh toán.
- Chìa khoá hoặc mã cửa: ai giữ, có được vào khi chủ nhà vắng không.
Ghi rõ những điều này giúp cả hai bên yên tâm và tránh hiểu lầm về sau.
Đối xử với người giúp việc
- Tôn trọng như một người làm nghề. Chào hỏi, gọi tên, mời nước. Đây cũng là bài học cho con cái trong nhà về cách đối xử với người lao động.
- Đúng giờ, đúng hẹn. Báo trước nếu huỷ buổi.
- Đủ đồ bảo hộ. Găng tay, dép chống trơn trong nhà tắm, thang chắc chắn nếu có việc cần với lên tầm vừa phải.
- Không để trẻ bày bừa để "chị dọn". Trẻ vẫn tự cất đồ của mình. Người giúp lo phần lau dọn, không lo phần nếp của gia đình.
Góc nhìn hôm nay: người giúp việc là một phần của nhịp nhà
Khi có người giúp theo giờ, cả nhà nên tránh hai thái cực: hoặc dồn hết việc cho buổi người giúp đến, để nhà bừa cả tuần; hoặc cảm thấy áy náy nên dọn sẵn trước khi người ta đến. Cách hợp lý là giữ nếp tự dọn hằng ngày — cất đồ, rửa chén, đổ rác — và để buổi người giúp đến dành cho phần lau chùi sâu. Như vậy người giúp làm được việc có ích nhất, và nhà mình vẫn giữ được thói quen tự lo.
Câu hỏi thường gặp
Thuê giúp việc theo giờ nên giao những việc gì?
Nên giao việc tốn sức và tốn thời gian như lau sàn kỹ, dọn nhà tắm, lau bếp, hút bụi, thay ga gối, giặt phơi, ủi đồ. Không nên giao việc leo cao có nguy cơ té ngã hay việc liên quan giấy tờ, đồ quý riêng tư.
Buổi đầu thuê giúp việc theo giờ cần chuẩn bị gì?
Chuẩn bị danh sách việc theo thứ tự ưu tiên, đủ dụng cụ và găng tay, rồi dẫn người giúp đi một vòng nhà: đồ dùng để đâu, chất tẩy nào dùng cho bề mặt nào, chỗ nào không cần đụng tới, cách phân loại rác.
Có nên để người giúp việc tự pha chất tẩy rửa?
Nên dặn rõ không pha trộn các loại chất tẩy với nhau, nhất là nước Javel với chất tẩy có axit hoặc amoniac vì sinh khí độc. Mỗi loại chỉ dùng riêng theo hướng dẫn trên nhãn.
Làm sao góp ý khi giúp việc làm chưa sạch?
Góp ý sớm, cụ thể và nhẹ nhàng, chỉ rõ chỗ nào cần làm kỹ hơn. Đồng thời ghi nhận chỗ làm tốt. Để dồn lâu rồi mới nói thường khó sửa hơn.
Có giúp việc theo giờ thì cả nhà còn phải làm việc nhà không?
Có. Người giúp chỉ đến vài giờ mỗi tuần, nên việc hằng ngày như rửa chén, cất đồ, đổ rác, giặt phơi vẫn do cả nhà chia nhau. Buổi người giúp đến nên dành cho phần lau chùi sâu.
