Khi vợ chồng cùng đi làm, chia việc nhà đỡ cãi nhau nhất là chia theo khung giờ thật của từng người chứ không theo "ai nên làm gì": ai về sớm nhận việc buổi chiều tối, ai đi muộn nhận việc buổi sáng, việc cuối tuần chia lại cho cân. Kèm theo đó là ba thoả thuận: cắt bớt việc không cần thiết, nói chuyện chia việc lúc không mệt, và không ai làm lại phần của người kia.
Vì sao nhà hai người đi làm hay căng thẳng về việc nhà
Hai người cùng làm tám, chín tiếng ngoài kia, cộng thêm thời gian đi lại, rồi về nhà còn một "ca" nữa: nấu ăn, dọn dẹp, con cái. Không ai có dư sức. Những trận cãi nhau thường không nổ ra vì việc lớn, mà vì những khoảnh khắc nhỏ ở giờ mệt nhất:
- Sáu giờ chiều, một người về, thấy người kia đang nằm xem điện thoại trong khi bếp chưa có gì.
- Sáng thứ Hai, không tìm được áo sơ mi vì đồ chưa ai rút.
- Con ốm, một người phải xin nghỉ — và lần nào cũng là cùng một người.
Mỗi lần như vậy là một lần "tích điểm" bực bội. Đến lúc nói ra thì đã thành chuyện "anh chẳng bao giờ…", "em lúc nào cũng…". Giải pháp không phải là cố gắng hơn, mà là sắp lại cho khớp với nhịp sống thật.
Bước đầu tiên: vẽ lại một ngày thật của hai người
Lấy một tờ giấy, kẻ hai cột cho hai người, ghi theo giờ: mấy giờ dậy, mấy giờ ra khỏi nhà, mấy giờ về, ai đưa con, ai đón. Làm cho cả ngày thường và cuối tuần. Gần như lúc nào cũng hiện ra vài điều:
- Có những khung giờ một người ở nhà, người kia không. Việc trong khung đó tự nhiên thuộc về người ở nhà — nhưng phải được tính vào phần của họ.
- Có "giờ cao điểm", thường là từ lúc đón con đến khi con ngủ. Đây là khung cần hai người cùng có mặt nhất.
- Có những ngày một người về rất muộn (tăng ca, trực, tiếp khách). Những ngày đó cần có phương án sẵn.
Chia theo khung giờ: một ví dụ
Ví dụ cho một cặp có con đi học tiểu học. Vợ làm giờ hành chính, về lúc năm giờ rưỡi; chồng làm đến sáu giờ rưỡi nhưng đi làm muộn hơn.
| Khung giờ | Vợ | Chồng |
|---|---|---|
| 6:00 – 7:00 | Chuẩn bị đồ ăn sáng đơn giản | Đánh thức con, giúp con vệ sinh cá nhân, kiểm cặp |
| 7:00 – 7:30 | Đi làm | Đưa con đi học, đổ rác trên đường |
| 17:30 – 18:30 | Đón con, nấu bữa tối | Đang làm / trên đường về |
| 18:30 – 19:30 | Ăn tối cùng nhau | Ăn tối, dọn bàn, rửa chén |
| 19:30 – 21:00 | Kèm con học hoặc tắm cho con (đổi nhau theo ngày) | Giặt máy, phơi đồ, phần còn lại của tắm/học |
| 21:00 – 21:30 | Cùng chồng thu dọn phòng khách mười phút, chuẩn bị đồ cho sáng mai | Cùng vợ thu dọn phòng khách mười phút, chuẩn bị đồ cho sáng mai |
Không phải nhà nào cũng hợp mẫu này. Điểm cốt lõi là: ai đang ở nhà vào khung giờ nào thì nhận việc khung đó, và cả hai cùng nhìn bảng để thấy tổng phần việc có cân không.
Cắt bớt việc trước khi chia việc
Nhà hai người đi làm không thể giữ chuẩn của nhà có một người ở nhà toàn thời gian. Trước khi cãi nhau xem ai làm, hãy hỏi: việc này có cần làm không, cần làm thường xuyên như vậy không?
- Hạ tần suất: lau nhà hai lần một tuần thay vì mỗi ngày, ủi đồ một lần cho cả tuần, hoặc chọn quần áo ít cần ủi.
- Nấu gọn: nấu nhiều hơn một bữa và để dành, sơ chế sẵn vào cuối tuần, bữa tối một món chính một canh là đủ.
- Dùng máy khi có điều kiện: nồi cơm hẹn giờ, máy giặt có sấy, máy rửa chén, máy hút bụi — mỗi nhà cân nhắc theo không gian và điều kiện của mình.
- Nhờ người ngoài theo giờ: nhiều nhà thuê người dọn theo buổi cho phần việc nặng như lau kính, tổng vệ sinh.
- Bỏ hẳn: có những việc chỉ làm vì "nhà mẹ đẻ ngày xưa vẫn làm thế", thử bỏ một thời gian xem có ai nhận ra không.
Những điểm nóng hay gây cãi nhau và cách gỡ
"Nhờ thì làm, không nhờ thì thôi"
Một người coi mình là "người giúp", người kia là "người chịu trách nhiệm". Gỡ bằng cách giao trọn gói: người phụ trách quần áo thì tự để ý giỏ đầy, không đợi được nhắc.
Ai xin nghỉ khi con ốm
Nên thoả thuận trước, đừng để đến sáng con sốt mới cãi. Có nhà đổi lượt, có nhà xem lịch tuần đó ai có cuộc họp quan trọng hơn. Điều cần tránh là mặc định luôn là một người.
Thời gian nghỉ không đều
Nếu một người tối nào cũng có một tiếng riêng, người kia không có phút nào, thì dù việc chia có vẻ cân, cảm giác vẫn lệch. Nên chia cả thời gian nghỉ: tối nay anh trông con để em đi tập, tối mai đổi lại.
Chuẩn khác nhau
Một người thấy bồn rửa còn vài cái chén là ổn, người kia không ngủ được. Thống nhất chuẩn tối thiểu cho vài việc chính. Phần vượt chuẩn là lựa chọn riêng, không phải nghĩa vụ của người kia.
Nói chuyện chia việc thế nào cho không thành cãi
- Chọn lúc không mệt. Không nói lúc vừa về, lúc đang đói, lúc con đang khóc. Hẹn một buổi tối cuối tuần, khi con đã ngủ.
- Nói về việc, không nói về người. "Tuần này quần áo bị dồn ba ngày" dễ nghe hơn "anh chẳng bao giờ để ý gì".
- Mang danh sách, không mang danh sách lỗi. Đặt cả bảng việc lên bàn, cùng nhìn. Đừng mở đầu bằng những lần người kia quên.
- Đề nghị cụ thể. "Em muốn anh nhận hẳn việc giặt phơi, kể cả để ý giỏ đầy" thay vì "anh phải phụ em nhiều hơn".
- Hẹn ngày xem lại. Thử cách mới hai tuần rồi ngồi lại. Thoả thuận có hạn thử thì dễ đồng ý hơn thoả thuận vĩnh viễn.
Khi lịch làm việc thay đổi
Một người chuyển việc, đổi ca, đi công tác dài ngày, hoặc làm việc ở nhà vài hôm một tuần — mỗi lần như vậy cần chia lại. Riêng chuyện làm việc ở nhà dễ gây hiểu nhầm: người ở nhà vẫn đang làm việc, không phải đang rảnh. Nên thống nhất những việc nhà họ có thể làm xen kẽ (phơi đồ, nhận hàng, nấu cơm hẹn giờ) và những việc không nên trông chờ trong giờ làm.
Góc nhìn hôm nay: hai người là một đội
Nhiều cặp thấy dễ thở hơn khi đổi câu hỏi từ "ai làm ít hơn" sang "đội mình làm sao cho xong việc mà cả hai còn sức". Khi nhìn như vậy, chuyện thuê thêm người, mua thêm máy, hạ chuẩn hay nhờ ông bà một buổi đều thành lựa chọn của cả đội, không phải sự nhượng bộ của một người. Và đừng quên một việc nhỏ mà hay bị bỏ: cảm ơn nhau. Một câu "cảm ơn anh đã rửa chén" không làm ai mất phần, nhưng giữ được không khí trong nhà.
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng cùng đi làm nên chia việc nhà thế nào?
Nên chia theo khung giờ thật của mỗi người: ai ở nhà khung nào nhận việc khung đó, rồi cân lại bằng việc cuối tuần. Trước khi chia nên cắt bớt việc không cần thiết và thống nhất chuẩn tối thiểu cho các việc chính.
Làm sao để chồng hoặc vợ tự giác làm việc nhà mà không cần nhắc?
Giao trọn gói một mảng việc, từ để ý đến làm xong, thay vì nhờ từng việc nhỏ. Khi đã nhận trọn gói thì người kia không nhắc và không làm hộ, để người phụ trách thật sự giữ việc đó.
Khi con ốm thì ai nên nghỉ làm?
Nên thoả thuận trước, ví dụ đổi lượt hoặc xem lịch tuần đó ai có việc quan trọng hơn. Điều nên tránh là mặc định luôn là một người, vì lâu dần sẽ ảnh hưởng công việc và gây bực bội.
Một người làm việc ở nhà có phải làm hết việc nhà không?
Không. Làm việc ở nhà vẫn là đang làm việc. Hai người nên thống nhất vài việc nhỏ có thể làm xen kẽ trong ngày và phần việc nhà còn lại vẫn chia như bình thường.
Nên nói chuyện chia việc nhà lúc nào?
Lúc cả hai không mệt, không đói, con đã ngủ, thường là một buổi tối cuối tuần. Tránh nói ngay lúc vừa đi làm về hoặc lúc đang bực vì một việc bị quên.
