Cất hoá chất tẩy rửa an toàn khi nhà có trẻ nhỏ nghĩa là để chúng ở chỗ cao quá tầm với và có chốt hoặc khoá, luôn trong chai gốc có nhãn và nắp vặn chặt, tách xa thực phẩm, và không bao giờ để chai đang dùng dở trên sàn hay mép bồn khi người lớn quay đi. Nhiều tai nạn không xảy ra ở chỗ cất, mà trong vài phút người lớn đang dọn dẹp rồi đi nghe điện thoại. Nếu trẻ lỡ nuốt hoặc dính hoá chất vào mắt, không tự gây nôn, rửa bằng nhiều nước và gọi cấp cứu 115.
Vì sao trẻ nhỏ dễ ngộ độc chất tẩy rửa
Trẻ dưới năm tuổi tìm hiểu mọi thứ bằng tay và miệng. Chai nước lau sàn màu xanh trong, mùi chanh, viên giặt mềm màu sặc sỡ, chai nước rửa chén có hình trái cây — với trẻ nhỏ, chúng trông giống đồ uống, kẹo hơn là thứ nguy hiểm. Trẻ cũng leo trèo giỏi hơn người lớn tưởng: kéo ghế để với kệ, mở cánh tủ dưới bồn rửa trong vài giây.
Nhiều tài liệu nhi khoa xếp hoá chất gia dụng vào nhóm nguyên nhân ngộ độc hay gặp ở trẻ nhỏ. Những thứ cần để ý nhất:
- Viên giặt dạng túi nước (capsule): vỏ mỏng tan nhanh khi gặp nước bọt, chất bên trong đậm đặc, có thể gây tổn thương miệng, mắt và đường thở.
- Chất thông cống, tẩy bồn cầu, tẩy cặn: có tính ăn mòn mạnh, gây bỏng miệng, thực quản.
- Nước Javel: gây kích ứng, bỏng niêm mạc.
- Bột giặt, nước giặt, nước rửa chén máy: viên rửa chén cho máy rửa chén có tính kiềm mạnh.
- Dầu, xăng, dầu hoả, dầu thắp đèn cất trong nhà: nguy hiểm vì có thể bị hít vào phổi khi nuốt.
- Thuốc diệt côn trùng, bả chuột, bả kiến.
Chỗ cất: cao, có chốt, tách khỏi thực phẩm
Tủ dưới bồn rửa là chỗ cất chất tẩy quen thuộc ở hầu hết các gia đình, vì tiện. Đó cũng là chỗ trẻ bò, trẻ chập chững với tới đầu tiên. Khi nhà có trẻ nhỏ:
- Chuyển chất tẩy lên cao, ngang hoặc cao hơn tầm vai người lớn, ở chỗ trẻ không leo lên được bằng ghế, bằng ngăn kéo.
- Có chốt hoặc khoá: nếu buộc phải để tủ thấp, lắp chốt an toàn cho cánh tủ (loại chốt bấm bên trong, khoá nam châm). Chốt chỉ là lớp bảo vệ thêm, không thay được việc để cao.
- Tách khỏi thực phẩm: không để chất tẩy chung kệ với dầu ăn, nước mắm, đồ uống. Không để trong tủ lạnh.
- Nhà tắm: chai xịt tẩy, chai tẩy bồn cầu không để trên sàn, cạnh bồn cầu hay mép bồn tắm. Mua giá treo cao hoặc kệ có cửa.
- Khu giặt: viên giặt, nước giặt, nước xả để trên kệ cao, hộp viên giặt đậy kín sau mỗi lần lấy.
- Ban công, gầm cầu thang: xăng, dầu, sơn, thuốc diệt côn trùng cất trong tủ có khoá hoặc chỗ trẻ không vào được.
Chai lọ: giữ nguyên chai gốc, nắp chặt
- Không chiết sang chai nước uống, chai nước ngọt, cốc, bát. Đây là nguyên nhân của rất nhiều vụ ngộ độc, ở cả trẻ em lẫn người lớn. Chai nước suối đựng nước tẩy để dưới gầm bếp là cái bẫy cho bất kỳ ai.
- Giữ nhãn để biết thành phần khi cần gọi cấp cứu.
- Vặn chặt nắp ngay sau khi dùng, kể cả khi định dùng lại sau vài phút. Nhiều chai có nắp chống trẻ em (phải ấn và vặn cùng lúc) — nắp này chỉ có tác dụng khi được vặn đến cùng.
- Bỏ chai đã hết đúng cách: xả nước, đậy nắp, bỏ rác. Không cho trẻ dùng chai tẩy rửa rỗng làm đồ chơi.
- Bớt số loại chất tẩy trong nhà: ít chai hơn là ít rủi ro hơn.
Lúc đang dọn dẹp: khoảnh khắc dễ xảy ra chuyện nhất
Chất tẩy cất trên cao vẫn có lúc phải lấy xuống dùng. Đó là lúc rủi ro cao nhất: chai mở nắp để trên sàn, xô nước pha Javel đặt ở góc nhà tắm, người lớn chạy ra mở cửa cho khách.
- Dọn nhà tắm, bếp khi trẻ đang ngủ, đang có người lớn khác trông hoặc ở phòng khác có cửa đóng.
- Chỉ lấy ra đúng chai cần dùng, dùng xong cất lên ngay.
- Khi phải rời đi dù chỉ một phút, mang chai theo hoặc vặn nắp đặt lên cao.
- Xô, chậu có pha hoá chất: đổ ngay sau khi dùng. Trẻ nhỏ có thể ngã chúi đầu vào xô nước, dù nước ít.
- Sàn vừa lau bằng chất tẩy: chờ khô rồi mới cho trẻ bò, chơi trên sàn.
- Máy giặt, máy rửa chén: cho viên giặt, viên rửa chén vào ngay trước khi chạy máy, không bỏ sẵn từ trước.
Trẻ lớn hơn: dạy thay vì chỉ cất
Từ khoảng tuổi mẫu giáo trở lên, bên cạnh việc cất cẩn thận, bố mẹ có thể dạy trẻ:
- Chai nào trong nhà là "chai của người lớn", không được tự mở.
- Thấy chai lạ, viên lạ trên sàn thì báo người lớn, không cầm lên.
- Không uống nước từ chai không phải của mình, không biết là gì.
Trẻ lớn hơn, khi được giao việc nhà như lau bàn, lau kính, nên dùng loại sản phẩm nhẹ hoặc chỉ nước và khăn. Việc dùng chất tẩy mạnh như Javel, tẩy bồn cầu nên để người lớn làm, hoặc dạy trẻ tuổi teen trực tiếp, kèm quy tắc không trộn các chất với nhau.
Khi trẻ lỡ nuốt, dính mắt, dính da
| Tình huống | Làm ngay | Không làm |
|---|---|---|
| Nghi trẻ đã nuốt chất tẩy rửa | Lấy phần còn lại ra khỏi miệng trẻ, cho trẻ súc miệng nếu trẻ hợp tác; gọi 115 hoặc đưa ngay đến cơ sở y tế; mang theo chai hoặc chụp nhãn | Không móc họng gây nôn; không tự cho uống sữa, nước chanh, dầu ăn hay "thuốc giải" truyền miệng trừ khi nhân viên y tế hướng dẫn |
| Hoá chất bắn vào mắt | Rửa mắt bằng nước sạch chảy nhẹ liên tục nhiều phút, giữ mí mắt mở; sau đó đến cơ sở y tế | Không dụi mắt, không nhỏ thuốc nhỏ mắt tự mua |
| Dính lên da, quần áo | Cởi bỏ quần áo dính, rửa da bằng nhiều nước sạch | Không bôi kem, dầu lên vùng da dính hoá chất trước khi rửa |
| Trẻ ho, khó thở, nôn, chảy nước dãi nhiều, khóc khi nuốt | Gọi 115 ngay | Không chờ "xem có sao không" |
Ngay cả khi trẻ trông bình thường, nếu nghi trẻ đã nuốt chất ăn mòn như thông cống, tẩy bồn cầu, viên giặt, vẫn cần được nhân viên y tế đánh giá. Tổn thương bên trong có thể không thấy ngay.
Khi đến nhà ông bà, nhà người thân
Nhà không có trẻ nhỏ thường không cất chất tẩy kỹ. Khi đưa con về quê, đến nhà ông bà vài ngày, nhẹ nhàng nhờ ông bà dời chai tẩy, thuốc diệt côn trùng, chai dầu lên cao trong mấy ngày cháu ở. Đi một vòng nhà ở tầm mắt của trẻ để thấy những thứ người lớn không để ý.
Câu hỏi thường gặp
Nên cất chất tẩy rửa ở đâu khi nhà có trẻ nhỏ?
Cất ở chỗ cao quá tầm với, trẻ không leo lên được, tốt nhất trong tủ có chốt hoặc khoá, tách xa thực phẩm. Tránh để ở tủ dưới bồn rửa, trên sàn nhà tắm hay cạnh bồn cầu.
Trẻ uống phải nước lau sàn thì làm gì?
Lấy phần còn lại ra khỏi miệng trẻ, không móc họng gây nôn, gọi 115 hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay và mang theo chai sản phẩm. Không tự cho trẻ uống sữa hay các mẹo dân gian khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Viên giặt có nguy hiểm với trẻ không?
Có. Viên giặt dạng túi nước có vỏ mỏng tan nhanh trong miệng, chất bên trong đậm đặc có thể gây tổn thương miệng, mắt và đường thở. Hộp viên giặt cần đậy kín, cất trên cao và chỉ bỏ viên vào máy ngay trước khi giặt.
Có nên chiết chất tẩy rửa sang chai nhỏ cho tiện?
Không nên, nhất là chiết sang chai nước uống. Giữ chất tẩy trong chai gốc có nhãn và nắp chống trẻ em, vặn chặt ngay sau khi dùng.
Hoá chất bắn vào mắt trẻ phải làm sao?
Rửa mắt ngay bằng nước sạch chảy nhẹ liên tục trong nhiều phút, giữ mí mắt trẻ mở, không cho trẻ dụi. Sau đó đưa trẻ đến cơ sở y tế để được khám.