Nệm, sofa và thảm không giặt được như quần áo, nên cách giữ sạch là hút bụi đều (mỗi tuần với thảm, mỗi tháng với nệm và sofa), xử lý vết bẩn ngay khi mới đổ, và làm sạch sâu theo mùa bằng cách giặt vỏ rời hoặc thuê dịch vụ giặt hơi nước. Trước khi dùng bất kỳ nước tẩy nào, phải đọc nhãn vải: có loại chỉ chịu nước, có loại chỉ chịu dung môi, có loại chỉ được hút bụi. Nệm cao su thiên nhiên không phơi nắng gắt; vết nước tiểu phải thấm hút ngay chứ không chà.
Vì sao những món đồ lớn này cần chăm riêng
Một chiếc nệm đã qua vài năm chứa tế bào da chết, mồ hôi, bụi, và là chỗ ở của mạt bụi nhà — loài ve rất nhỏ, mắt thường không thấy, sống nhờ vảy da người. Với người dị ứng, mạt bụi là một trong những tác nhân thường gặp gây hắt hơi, ngứa mũi buổi sáng. Sofa vải và thảm cũng giữ bụi, lông, vụn thức ăn theo cách tương tự.
Khó ở chỗ các món này to, nặng, phần lớn không tháo ra được. Nước ngấm sâu vào đệm mút, bông ép mà không khô kịp thì sinh mùi, mốc — tệ hơn là không giặt. Nên nguyên tắc chung là ít nước, nhiều hút, xử lý vết sớm.
Đọc nhãn trước khi làm ướt
Nhiều sofa, đệm ghế, nhất là hàng nhập, có nhãn ghi mã làm sạch. Hệ mã này phổ biến trong ngành nội thất Mỹ:
| Mã | Ý nghĩa | Cách làm |
|---|---|---|
| W | Làm sạch bằng nước | Nước pha chất tẩy nhẹ, ít nước, lau thấm |
| S | Chỉ dùng dung môi | Không dùng nước; dùng chất làm sạch khô theo nhãn hoặc gọi dịch vụ |
| W/S hoặc WS | Nước hoặc dung môi | Thử chỗ khuất trước |
| X | Chỉ hút bụi, chải | Không nước, không dung môi; vết bẩn nặng gọi dịch vụ |
Không có nhãn thì luôn thử ở một góc khuất — mặt dưới đệm ngồi, mặt sau lưng ghế — chờ khô xem có loang màu, co vải, để lại viền không. Vỏ đệm có khoá kéo không có nghĩa là giặt máy được; nhiều vỏ co lại sau khi giặt và không lắp vừa nữa. Xem nhãn ký hiệu giặt trên vỏ trước.
Sofa da thật, da công nghiệp: không dùng nước nhiều, không dùng cồn hay chất tẩy mạnh. Lau bằng khăn ẩm vắt kiệt, rồi lau khô; dưỡng da theo hướng dẫn của nơi bán.
Nệm: hút bụi, lật xoay, khử mùi
Định kỳ hằng tháng
- Tháo hết ga, tấm bảo vệ nệm, giặt riêng.
- Hút bụi toàn bộ mặt nệm bằng đầu hút bọc vải hoặc đầu hút nệm, đi chậm theo từng hàng chồng lên nhau. Chú ý đường viền, đường may, nơi bụi đọng nhiều.
- Muốn khử mùi: rắc một lớp mỏng baking soda, để vài giờ (nhiều người để qua buổi), rồi hút sạch.
- Mở cửa sổ cho nệm thoáng trước khi trải ga mới.
Lật và xoay
Nhiều loại nệm cần xoay đầu – chân vài tháng một lần để lún đều. Có nệm hai mặt lật được, có nệm chỉ dùng một mặt. Xem hướng dẫn của nhà sản xuất, đừng lật nệm một mặt.
Phơi nắng
Nệm bông ép, nệm lò xo bọc vải có thể dựng cho thoáng nơi có gió, nắng nhẹ buổi sáng. Nệm cao su thiên nhiên không nên phơi nắng gắt vì tia cực tím làm cao su lão hoá, giòn, vỡ vụn bề mặt. Nệm foam cũng nên tránh nắng trực tiếp lâu. Với các loại này, dựng nghiêng trong phòng thoáng là đủ.
Tấm bảo vệ nệm
Đây là cách rẻ công nhất. Một tấm bảo vệ chống thấm (lót giữa nệm và ga) chặn mồ hôi, nước đổ, nước tiểu của trẻ; giặt được mỗi tuần hoặc hai tuần. Nhà có trẻ đang tập bỏ bỉm thì gần như bắt buộc.
Sofa vải: hút bụi và xử lý vết
- Hút bụi mỗi tuần hoặc mỗi tháng tuỳ mức dùng: tháo đệm rời, hút khe giữa đệm và tay vịn — nơi vụn bánh, đồng xu, tóc tụ lại.
- Vỏ đệm rời: nếu nhãn cho giặt, giặt nước lạnh, chế độ nhẹ, phơi khô trong bóng râm, lồng vào khi còn hơi ẩm để vỏ không co khó lắp.
- Vết bẩn mới: thấm ngay bằng khăn khô, ấn chứ không chà. Chà làm vết lan rộng và đẩy sâu xuống đệm.
- Vết đã khô (mã W): pha một chút nước rửa chén với nước ấm, chấm lên khăn sạch, thấm từ mép vết vào giữa, rồi chấm lại bằng khăn chỉ có nước sạch, cuối cùng thấm khô.
- Sofa lông vật nuôi, tóc: găng tay cao su ẩm vuốt dọc mặt vải gom lông rất hiệu quả, rồi mới hút.
Thảm: thảm trải sàn, thảm chùi chân, thảm phòng khách
Thảm hút bụi mỗi tuần, khu đi lại nhiều thì hai lần. Hút theo hai chiều vuông góc để lông thảm dựng lên, bụi trong chân sợi bị kéo ra.
- Thảm nhỏ, thảm chân: phần lớn giặt máy được, xem nhãn. Thảm có đế cao su nên giặt nước lạnh, phơi khô tự nhiên, không sấy nóng vì đế cao su dễ nứt.
- Thảm lớn trải phòng khách: giũ hoặc đập bụi ngoài trời nếu được, hút cả mặt sau. Giặt sâu nên thuê dịch vụ hoặc thuê máy giặt thảm, đảm bảo khô hoàn toàn trong một ngày.
- Thảm len, thảm sợi tự nhiên (đay, cói): rất hạn chế nước; sợi tự nhiên ngấm nước dễ co, ố vàng, mốc. Chỉ hút và xử lý vết khô.
Mùa nồm miền Bắc và mùa mưa miền Nam, thảm trải sàn là ổ ẩm. Nhiều gia đình cuộn thảm lớn cất đi trong những tháng này, chỉ trải lại khi trời hanh.
Vết bẩn khó: nước tiểu, nôn, máu, mực
Nước tiểu của trẻ trên nệm
Thấm thật nhiều bằng khăn khô, ấn mạnh, thay khăn tới khi khăn không còn ướt. Pha giấm loãng với nước, xịt nhẹ, thấm lại. Khi đã khô, rắc baking soda, để vài giờ rồi hút. Không đổ nhiều nước vì sẽ ngấm sâu hơn. Không dùng nước Javel trên nệm và sofa vải màu.
Nôn, phân
Đeo găng, gạt phần rắn ra bằng tấm bìa cứng, thấm phần lỏng, rồi làm sạch theo mã nhãn. Nhà có người đang bị tiêu chảy, nôn do nhiễm khuẩn thì giặt riêng vỏ đệm và ga ở nhiệt độ cao nhất vải cho phép, rửa tay kỹ sau khi xử lý.
Máu
Dùng nước lạnh, không bao giờ dùng nước nóng (nước nóng làm protein đông lại, bám chặt vào sợi). Thấm nhiều lần.
Mực bút bi
Thử chấm cồn y tế lên một chỗ khuất trước; nếu vải không phai, chấm nhẹ lên vết mực bằng tăm bông, thấm từ ngoài vào trong. Vải mã S hoặc X thì để dịch vụ xử lý.
Không pha trộn các chất tẩy với nhau trong lúc xử lý vết. Nước Javel gặp giấm hoặc chất có amoniac sinh khí độc. Làm từng loại một, thấm sạch giữa hai lần.
Thuê dịch vụ hay tự làm
Dịch vụ giặt nệm, sofa, thảm bằng máy phun hút hơi nước có thể làm sạch sâu hơn mức tự làm ở nhà. Khi thuê, nên hỏi trước: dùng chất gì, có thử ở góc khuất không, bao lâu thì khô. Yêu cầu làm vào ngày nắng ráo, mở cửa thông gió, và không ngồi, nằm lên khi chưa khô hẳn. Nệm, sofa ẩm qua đêm dễ có mùi.
Tự làm đều đặn — hút bụi, tấm bảo vệ nệm, xử lý vết ngay — vẫn là phần quyết định. Dịch vụ chỉ là lớp bổ sung, khoảng năm một hai lần tuỳ nhà.
Góc làm tiếp
Lật đệm sofa, tìm nhãn mã làm sạch và chụp ảnh lưu lại trong điện thoại, kèm nhãn của nệm. Ghi ngày xoay nệm gần nhất. Nếu chưa có tấm bảo vệ nệm, đó là việc đáng làm nhất trong danh sách. Trẻ tuổi tiểu học có thể tự tháo ga giường mình mỗi tuần và phụ rắc baking soda; người lớn lo phần hút và xử lý vết.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu nên hút bụi nệm một lần?
Hút bụi nệm khoảng mỗi tháng một lần là phổ biến, kèm theo giặt ga và tấm bảo vệ nệm hằng tuần hoặc hai tuần. Người dị ứng mạt bụi có thể cần hút thường hơn và dùng vỏ bọc nệm chống mạt bụi.
Có nên phơi nệm cao su ngoài nắng không?
Không nên phơi nệm cao su thiên nhiên dưới nắng gắt, vì tia cực tím làm cao su lão hoá, giòn và vỡ bề mặt. Dựng nghiêng nệm trong phòng thoáng gió là đủ để khô và bớt mùi.
Làm sạch vết nước tiểu trên nệm thế nào?
Thấm thật kỹ bằng khăn khô, xịt giấm pha loãng, thấm lại, để khô rồi rắc baking soda vài giờ và hút sạch. Không đổ nhiều nước và không dùng nước Javel trên nệm.
Ký hiệu W, S, X trên sofa nghĩa là gì?
W là làm sạch được bằng nước, S là chỉ dùng dung môi, W/S là dùng được cả hai, X là chỉ hút bụi và chải. Đây là hệ mã phổ biến trên sofa, đệm ghế; luôn thử ở góc khuất trước.
Giặt thảm tại nhà có được không?
Thảm nhỏ, thảm chân thường giặt máy được theo nhãn. Thảm lớn và thảm sợi tự nhiên nên hút bụi đều và xử lý vết khô; giặt sâu thì thuê dịch vụ hoặc máy giặt thảm, đảm bảo thảm khô hoàn toàn trong ngày.
