Dọn nhà nhanh 15 phút mỗi ngày: thứ tự làm để nhà luôn gọn

Dọn nhà nhanh 15 phút mỗi ngày là đặt hẹn giờ đúng 15 phút, làm theo một thứ tự cố định — gom đồ vương vãi, xử lý bếp và bồn rửa, lau bề mặt dễ thấy, quét khu đi lại nhiều — rồi dừng khi chuông reo dù còn dở. Cách này không làm nhà sạch bóng, nhưng giữ cho nhà không bao giờ bừa tới mức cuối tuần phải "cứu hoả". Điểm mấu chốt là thứ tự ưu tiên và việc dừng đúng giờ, để ngày mai còn muốn làm tiếp.

Vì sao lại là 15 phút

Con số 15 phút không có gì thần kỳ. Nó được nhiều người chọn vì đủ ngắn để không ai viện cớ "hôm nay mệt quá", và đủ dài để thấy kết quả rõ ràng. Một người làm 15 phút mỗi tối, mỗi tuần đã là gần hai tiếng — tương đương một buổi dọn cuối tuần, chỉ là được chia nhỏ.

Ý tưởng hẹn giờ ngắn được phổ biến rộng qua FlyLady, một cách giữ nhà của Marla Cilley (Mỹ), với khẩu hiệu đại ý "bạn làm được mọi việc trong 15 phút". Đây là một cách, không phải chân lý. Có người hợp 10 phút, có người thích 20 phút. Cái đáng học là tinh thần: làm ngắn, làm đều, dừng đúng giờ.

Lợi ích lớn nhất có khi không phải ở cái nhà mà ở tâm lý. Khi biết chỉ phải làm 15 phút, người ta bắt đầu nhanh hơn. Và bắt đầu là phần khó nhất của việc nhà.

Thứ tự 15 phút: làm cái thấy trước

Không có thứ tự thì 15 phút trôi qua trong việc lau một cái kệ thật kỹ, còn cả phòng khách vẫn bừa. Thứ tự dưới đây ưu tiên những gì làm căn nhà "trông" gọn nhất với ít công nhất.

1. Phút 0–4: gom đồ. Cầm một cái giỏ hoặc túi vải, đi một vòng nhặt mọi thứ không đúng chỗ: cốc trên bàn, áo trên ghế, giấy tờ trên sofa, đồ chơi dưới sàn. Chưa cần cất từng món, chỉ cần gom.
2. Phút 4–8: bếp và bồn rửa. Rửa hoặc xếp chén vào máy, lau mặt bếp, vắt khăn, buộc túi rác. Bồn rửa trống là bếp trông sạch ngay.
3. Phút 8–11: trả đồ về chỗ. Mang giỏ đi một vòng, cất từng món. Món nào chưa biết để đâu thì dồn vào một hộp "chờ xử lý" để cuối tuần xem.
4. Phút 11–13: lau bề mặt. Bàn ăn, bàn nước, bồn rửa mặt. Dùng khăn ẩm, không cần hoá chất.
5. Phút 13–15: sàn khu đi lại nhiều. Quét hoặc hút nhanh lối từ cửa vào, khu bàn ăn, chân bếp.

Chuông reo thì dừng. Phần chưa xong để mai. Nghe có vẻ lỏng, nhưng chính việc dừng đúng giờ giữ cho thói quen sống được: người làm không thấy bị lừa vào một buổi tổng vệ sinh không hẹn trước.

Chọn "điểm nóng" của nhà mình

Mỗi nhà có vài chỗ hút đồ đạc như nam châm. FlyLady gọi là "hot spot" — điểm nóng. Ở nhà Việt thường gặp:

• Bàn ăn: chỗ để chìa khoá, hoá đơn, sách vở, túi đồ chợ.
• Sofa: áo khoác, túi xách, chăn mỏng.
• Bậc cầu thang dưới cùng: đồ "lát mang lên".
• Khu cửa ra vào: giày dép, mũ bảo hiểm, áo mưa.
• Mặt tủ lạnh, nóc lò vi sóng: giấy tờ, hộp thuốc, đồ linh tinh.

Trong 15 phút, luôn dành một phút dọn sạch điểm nóng lớn nhất. Một mặt bàn ăn trống khiến cả phòng trông khác hẳn, và cũng nhắc mọi người đừng đặt thêm đồ lên.

Đồ nghề để 15 phút không bị phí

Nếu mất 3 phút đi tìm khăn và chai xịt thì chỉ còn 12 phút làm thật. Chuẩn bị sẵn giúp mỗi phút đều có ích.

Chỉ dùng chai xịt tự pha với nước rửa chén và nước. Đừng pha thêm giấm, nước Javel hay chất tẩy khác vào cùng chai: nước Javel (chất tẩy gốc clo) trộn với chất có axit hoặc amoniac sinh khí độc. Lau hằng ngày không cần tới chất tẩy mạnh.

Làm 15 phút cùng cả nhà

Một người làm 15 phút là tốt. Bốn người cùng làm 15 phút thì nhà gọn trong một nốt nhạc, và không ai thấy mình gánh một mình. Vài cách nhiều nhà áp dụng:

Mỗi người một khu

Bố lo bếp, mẹ lo phòng khách, con lớn lo nhà tắm, con nhỏ gom đồ chơi của mình. Khu đổi luân phiên mỗi tuần để ai cũng biết mọi việc, không ai bị gán cố định vào việc khó nhất.

Bật một bài nhạc

Ba, bốn bài hát là khoảng 15 phút. Nhạc tắt là xong. Trẻ con thích kiểu này vì có mốc rõ ràng để dừng. Tránh biến thành cuộc đua ai dọn nhiều hơn — ai cũng làm phần mình, xong thì cùng nghỉ.

Trẻ nhỏ: việc vừa sức

Trẻ 3–5 tuổi có thể bỏ đồ chơi vào thùng, mang cốc nhựa ra bồn rửa, xếp dép. Đừng làm lại phần việc của trẻ ngay trước mặt trẻ. Nếu cần chỉnh, chỉnh sau và khen sự cố gắng chứ không chấm kết quả.

Khi nào 15 phút là không đủ

15 phút mỗi ngày giữ nhà ở mức "ổn", không thay được việc hằng tuần và hằng tháng. Nó không bao gồm:

• Cọ nhà tắm, bồn cầu kỹ.
• Lau sàn ướt toàn nhà.
• Giặt ga gối, rèm, nệm.
• Vệ sinh điều hoà, tủ lạnh, máy giặt.
• Bớt đồ, sắp xếp lại tủ.

Những việc đó nên có lịch riêng. Nếu nhà đang ở tình trạng rất bừa sau một đợt ốm, sinh em bé hay chuyển nhà, đừng cố dùng 15 phút để "cứu". Làm một buổi tổng vệ sinh trước, rồi 15 phút mỗi ngày giữ cho nhà không quay lại như cũ.

Cũng có những ngày 15 phút là quá sức: ai đó ốm, tăng ca, con quấy. Ngày đó làm 5 phút, chỉ rửa chén và đổ rác. Giữ nếp quan trọng hơn giữ con số.

Những lỗi hay gặp khi mới bắt đầu

• Sa vào một góc. Bắt đầu lau kệ sách rồi ngồi xếp lại toàn bộ sách. Hết giờ, phòng vẫn bừa. Ghi việc lớn ra giấy để làm sau, giữ đúng thứ tự.
• Kéo dài thêm "chút nữa". Hôm nay 15 phút thành 45 phút, mai mệt không muốn làm. Dừng đúng giờ.
• Chỉ một người làm. Người đó sẽ nhanh chóng thấy bất công. Nếu chưa ai tham gia, ít nhất mỗi người tự gom đồ của mình trước.
• Chọn giờ sai. Ngay sau giờ đi làm về, ai cũng đói và mệt. Nhiều nhà thấy sau bữa tối hoặc trước giờ tắm cho con hợp hơn.
• Quy tắc hai phút bị lạm dụng. David Allen, tác giả sách "Getting Things Done", gợi ý việc gì làm được trong hai phút thì làm luôn. Áp vào việc nhà rất tốt cho từng món lẻ — treo áo, rửa cốc — nhưng nếu chuỗi "hai phút" kéo dài cả tối thì lại quay về lỗi sa vào việc.

Góc làm tiếp: thử bảy ngày

Tối nay, đặt hẹn giờ 15 phút trên điện thoại, làm đúng năm bước ở trên. Ghi lại mỗi ngày một dòng: làm lúc mấy giờ, ai cùng làm, có kịp không. Sau bảy ngày, cả nhà xem lại: giờ nào hợp nhất, bước nào luôn không kịp, điểm nóng nào cứ đầy lại. Từ đó chỉnh thứ tự hoặc chuyển bớt việc sang lịch tuần.

Nếu muốn đọc thêm, cuốn "Sink Reflections" của Marla Cilley kể cách bà bắt đầu từ việc giữ bồn rửa sạch mỗi tối. Không cần theo hết; lấy được một thói quen nhỏ vừa nhà mình là đủ.