Làm sạch máy hút mùi chủ yếu là rửa lưới lọc mỡ: tháo ra, ngâm nước nóng với nước rửa chén và baking soda, cọ nhẹ, tráng, phơi khô rồi lắp lại; lọc than hoạt tính thì không rửa mà thay theo hướng dẫn của hãng. Tường bếp và gạch ốp bám dầu mỡ thì làm mềm lớp dầu bằng nước ấm pha nước rửa chén hoặc baking soda trước rồi mới lau, đi từ trên xuống. Nhà nấu nhiều đồ chiên xào nên rửa lưới lọc khoảng mỗi hai đến bốn tuần.
Vì sao dầu mỡ bếp khó lau đến vậy
Khi chiên xào, hơi dầu bay lên theo khói và hơi nước, bám lên mọi bề mặt xung quanh: lưới máy hút mùi, tường, mặt tủ bếp trên, công tắc, cả trần nhà. Lớp dầu mới còn trơn, lau dễ. Để lâu, dầu tiếp xúc không khí, bị oxy hoá và hút thêm bụi, dần thành lớp nhựa vàng nâu dính tay. Đến lúc này, nước lạnh và khăn khô gần như vô dụng.
Bí quyết của mọi cách làm sạch dầu mỡ là làm mềm trước, lau sau: dùng nhiệt (nước nóng), chất hoạt động bề mặt (nước rửa chén) và chất kiềm nhẹ (baking soda) để lớp dầu bong ra, thay vì dùng sức cọ.
Biết máy hút mùi nhà mình là loại nào
| Loại | Cách hoạt động | Bộ lọc | Việc cần làm |
|---|---|---|---|
| Hút thoát ra ngoài (có ống dẫn) | Đẩy khói, mùi ra ngoài nhà qua ống | Lưới lọc mỡ kim loại | Rửa lưới định kỳ; ống dẫn nhờ thợ kiểm khi hút yếu |
| Hút tuần hoàn (khử mùi, không ống) | Lọc khí rồi thổi lại vào bếp | Lưới lọc mỡ + lọc than hoạt tính | Rửa lưới lọc mỡ; thay lọc than theo khuyến cáo của hãng |
Lưới lọc mỡ thường là một trong hai kiểu: lưới nhôm nhiều lớp (trông như lưới mắt cáo xếp chồng) hoặc tấm lọc dạng vách ngăn bằng inox (các thanh gấp khúc). Lưới nhôm nhẹ, dễ rửa nhưng dễ móp và có thể xỉn màu nếu ngâm chất kiềm mạnh; tấm inox bền hơn, chịu cọ hơn.
Lọc than hoạt tính là tấm hoặc hộp màu đen, có nhiệm vụ hút mùi. Nó không rửa được bằng nước, trừ khi hãng ghi rõ là loại tái sử dụng. Khi máy hút mùi tuần hoàn bật lên mà mùi vẫn quanh quẩn, đó thường là dấu hiệu lọc than đã bão hoà.
Rửa lưới lọc mỡ từng bước
- Tắt máy, rút điện hoặc ngắt aptomat, chờ bếp bên dưới nguội.
- Tháo lưới lọc theo chốt gài (xem sách hướng dẫn nếu chưa quen). Đỡ bằng tay kia vì lưới có thể rơi, dầu nhỏ xuống.
- Chuẩn bị chậu hoặc bồn rửa đủ rộng để lưới nằm ngập. Lót khăn dưới đáy bồn inox nếu sợ xước.
- Pha nước nóng (nóng vừa tay đeo găng) với nước rửa chén và vài thìa baking soda, khuấy tan.
- Ngâm khoảng 15–30 phút, lâu hơn nếu dầu đã đóng dày. Nước sẽ ngả màu vàng nâu.
- Cọ nhẹ bằng bàn chải lông mềm, xuôi theo các khe. Không dùng miếng cọ kim loại với lưới nhôm.
- Tráng nước nóng sạch, kiểm tra đưa lên ánh sáng: nhìn xuyên qua được là đạt.
- Để khô hoàn toàn rồi mới lắp lại.
Có cho lưới lọc vào máy rửa chén được không
Nhiều hãng cho phép rửa tấm lọc inox trong máy rửa chén; một số lưới nhôm có thể bị xỉn màu do chất tẩy máy rửa chén. Hãy xem sách hướng dẫn máy hút mùi trước. Nếu được phép, đặt lưới đứng ở giỏ dưới, chạy chương trình bình thường, và rửa riêng không cùng chén bát quá bẩn.
Lau thân máy, tường và tủ bếp bám dầu
Thân và bảng điều khiển máy hút mùi
Mặt inox lau bằng khăn mềm thấm nước ấm pha nước rửa chén, lau xuôi theo vân kim loại, rồi lau lại bằng khăn khô. Phím cảm ứng, nút bấm: xịt dung dịch lên khăn chứ không xịt thẳng lên máy. Mặt kính lau như kính thường.
Gạch ốp tường bếp
- Lau một lượt bằng nước ấm pha nước rửa chén, khăn vắt ráo, đi từ trên xuống để dầu bẩn không chảy xuống chỗ đã lau.
- Chỗ bám dày: trộn baking soda với ít nước thành hỗn hợp sệt, phết lên, để khoảng 10 phút, lau bằng miếng cọ mềm.
- Ron gạch (đường vữa giữa các viên gạch) ngấm dầu thì dùng bàn chải đánh răng cũ cọ với hỗn hợp baking soda.
- Lau lại bằng nước sạch, lau khô.
Tủ bếp trên và tay nắm
Mặt tủ gỗ công nghiệp phủ melamine hoặc acrylic: chỉ dùng khăn ẩm có nước rửa chén pha loãng, không ngâm nước, không cọ bột thô. Tay nắm, công tắc, ổ cắm gần bếp là chỗ hay bị quên; lau bằng khăn vắt thật ráo, không để nước lọt vào ổ điện.
Về các "chất tẩy dầu mỡ" bán sẵn
Chất tẩy dầu bếp bán sẵn thường có tính kiềm mạnh hơn baking soda, làm việc nhanh nhưng cần đeo găng, mở cửa thoáng và làm đúng hướng dẫn trên nhãn. Không dùng cho lưới nhôm nếu nhãn không cho phép. 🔴 Không bao giờ trộn nước Javel với chất tẩy có axit (như giấm, chất tẩy cặn) hay chất có amoniac: sinh khí độc, đặc biệt nguy hiểm trong bếp kín. Mỗi lần chỉ dùng một loại, tráng sạch rồi mới đổi loại khác.
Lịch làm sạch để không bao giờ phải "cạo"
| Tần suất | Việc |
|---|---|
| Sau mỗi bữa chiên xào | Lau tường sau bếp và mặt máy hút mùi bằng khăn ẩm ấm khi còn hơi ấm (không nóng) |
| Mỗi hai đến bốn tuần | Rửa lưới lọc mỡ (nhà ít chiên xào có thể thưa hơn) |
| Hằng tháng | Lau mặt tủ bếp trên, tay nắm, công tắc gần bếp |
| Theo khuyến cáo của hãng | Thay lọc than hoạt tính (máy hút tuần hoàn) |
| Khi hút yếu bất thường | Kiểm tra lưới lọc trước; nếu đã sạch mà vẫn yếu, gọi thợ kiểm quạt và ống |
Một thói quen nhỏ có tác dụng lớn: bật máy hút mùi trước khi bắt đầu nấu và để chạy thêm vài phút sau khi tắt bếp. Khói dầu bị hút đi trước khi kịp bám lên tường.
An toàn khi lau ở chỗ cao
Máy hút mùi và tủ bếp trên đều ở cao, nhiều người lau bằng cách đứng lên ghế nhựa hoặc kiễng chân trên bệ bếp. Đây là lúc dễ ngã nhất. Nên dùng thang gấp chắc chắn, có người giữ, đặt trên sàn khô. Đeo găng tay khi ngâm lưới lọc trong nước nóng và chất tẩy. Lưới lọc có mép cắt kim loại, cầm cẩn thận kẻo đứt tay.
Góc nhìn hôm nay: việc ít người thấy
Lưới lọc máy hút mùi là ví dụ điển hình của việc nhà vô hình: không ai để ý cho tới khi máy hút yếu hẳn, hoặc giọt dầu nhỏ xuống nồi canh. Ghi việc này vào lịch chung của gia đình, gắn với một mốc dễ nhớ (chẳng hạn chủ nhật đầu tiên mỗi tháng) giúp nó không còn phụ thuộc vào trí nhớ của một người. Trẻ lớn có thể phụ ngâm và tráng lưới; tháo lắp ở trên cao và dùng chất tẩy để người lớn làm.
Để biết chính xác loại lọc, chu kỳ thay và chất tẩy được phép, tài liệu đáng tin nhất vẫn là sách hướng dẫn đi kèm máy hút mùi nhà mình.
Câu hỏi thường gặp
Cách vệ sinh lưới lọc máy hút mùi bám dầu lâu ngày?
Tháo lưới, ngâm trong nước nóng pha nước rửa chén và baking soda khoảng 15–30 phút, cọ nhẹ bằng bàn chải mềm theo khe, tráng nước nóng rồi phơi khô hẳn mới lắp. Dầu quá dày thì ngâm lại lần hai thay vì cọ mạnh làm móp lưới.
Lọc than hoạt tính của máy hút mùi có rửa được không?
Phần lớn lọc than không rửa được bằng nước mà phải thay mới theo khuyến cáo của hãng. Chỉ loại được ghi rõ là tái sử dụng mới có cách làm mới riêng, cần xem sách hướng dẫn.
Bao lâu nên rửa lưới lọc máy hút mùi?
Nhà nấu chiên xào thường xuyên nên rửa khoảng mỗi hai đến bốn tuần; nhà ít nấu có thể thưa hơn. Dấu hiệu cần rửa là lưới đổi màu, sờ dính tay hoặc máy hút yếu đi.
Tường bếp bám dầu lâu năm lau bằng gì?
Lau trước bằng nước ấm pha nước rửa chén, chỗ dày thì phết hỗn hợp baking soda với ít nước, để khoảng 10 phút cho mềm rồi lau bằng miếng cọ mềm, đi từ trên xuống. Lau lại nước sạch và lau khô.
Có nên dùng chung nước Javel và giấm để tẩy dầu cho mạnh?
Tuyệt đối không. Javel trộn với giấm hay chất có axit, amoniac sinh khí độc. Giấm cũng không phải chất tẩy dầu tốt; nước nóng, nước rửa chén và baking soda làm việc này hiệu quả hơn.
