Khử mùi tủ lạnh và vệ sinh định kỳ: trình tự làm sạch tận gốc

Khử mùi tủ lạnh tận gốc là tìm và bỏ nguồn gây mùi, rồi lau sạch khay, gioăng cửa và lỗ thoát nước; vật khử mùi như baking soda, than hoạt tính, bã cà phê chỉ giữ mùi nhẹ đi sau khi đã làm sạch. Nên lau nhanh hằng tuần và tổng vệ sinh tủ khoảng mỗi một đến ba tháng, tuỳ nhà nấu nhiều hay ít. Dưới đây là trình tự làm trong khoảng một giờ, không cần hoá chất mạnh.

Mùi tủ lạnh đến từ đâu

Trước khi lau, nên biết mình đang đánh nhau với cái gì. Mùi trong tủ lạnh thường có bốn nguồn:

• Đồ ăn hỏng bị quên: nửa quả dưa hấu dưới đáy ngăn, hộp canh cũ sau góc, mớ rau úng trong ngăn kéo. Đây là nguồn hay gặp nhất.
• Đồ có mùi mạnh để hở: mắm, cá khô, sầu riêng, hành tỏi cắt sẵn, kim chi. Mùi bám vào nhựa và gioăng cao su rất lâu.
• Nước thịt, nước cá rỉ ra: chảy xuống khe khay, dưới ngăn kéo rau, khô lại thành lớp mỏng khó thấy.
• Lỗ thoát nước và khay hứng nước bị tắc: nhiều tủ có rãnh dẫn nước ngưng tụ ở vách sau ngăn mát, chảy xuống khay hứng gần máy nén. Rãnh này tắc thì nước đọng, sinh mùi và đôi khi chảy ra đáy tủ.

Nếu tủ có mùi khét, mùi nhựa cháy, hoặc kêu to bất thường, không lạnh, thì đó là chuyện kỹ thuật chứ không phải vệ sinh. Rút điện và gọi thợ sửa, đừng tự tháo máy.

Chuẩn bị trước khi tổng vệ sinh tủ

Chọn thời điểm tủ đang vơi, tốt nhất là ngay trước buổi đi chợ cuối tuần. Chuẩn bị:

• Thùng giữ lạnh hoặc thau có đá để tạm đồ ăn. Nếu không có, gom đồ vào ngăn đá cho nhanh, làm từng ngăn một.
• Hai chậu nước ấm: một chậu pha nước rửa chén loãng, một chậu nước sạch để tráng.
• Baking soda (bột muối nở), khăn mềm, khăn khô, bàn chải đánh răng cũ, tăm bông.
• Găng tay cao su cho người có da tay nhạy.

Rút phích cắm tủ trước khi lau bên trong. Vừa an toàn, vừa để đèn trong tủ không nóng, lại tránh tủ chạy liên tục khi cửa mở lâu.

Trình tự vệ sinh từng bước

1. Dọn sạch đồ ăn. Lấy hết ra, phân ba nhóm: giữ lại, dùng ngay hôm nay, bỏ. Bỏ thẳng tay những thứ quá hạn, có mùi, có mốc.
2. Tháo khay, kệ kính, ngăn kéo. Để kính lạnh ấm dần lên một chút trước khi rửa nước ấm, tránh sốc nhiệt làm nứt. Rửa bằng nước rửa chén loãng, tráng sạch, lau khô.
3. Lau vách trong. Đi từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài. Chỗ bám bẩn khô, rắc ít baking soda lên khăn ẩm rồi lau, nó mài nhẹ mà không xước nhựa.
4. Thông lỗ thoát nước. Tìm lỗ nhỏ ở vách sau phía dưới ngăn mát. Dùng que thông đi kèm tủ (nhiều tủ có sẵn) hoặc tăm bông dài, đẩy nhẹ, rồi rót chút nước ấm cho trôi.
5. Lau gioăng cửa. Gioăng cao su có nếp gấp, chỗ cặn bẩn và nấm mốc hay trú. Dùng bàn chải đánh răng cũ nhúng nước rửa chén loãng, chải dọc nếp, lau lại bằng khăn sạch, lau khô.
6. Lau cửa tủ và tay nắm. Tay nắm là chỗ cả nhà chạm vào nhiều nhất, nên lau kỹ.
7. Lau khô toàn bộ, lắp lại, cắm điện. Chờ tủ lạnh lại một lúc (khoảng nửa giờ đến một giờ tuỳ tủ) rồi mới xếp đồ vào, đồ ăn lau sạch đáy hộp trước khi cất.

Có cần dùng chất tẩy mạnh không

Thường là không. Nước ấm và nước rửa chén đủ làm sạch hầu hết vết bẩn trong tủ. Bên trong tủ là nơi tiếp xúc thực phẩm, dùng ít hoá chất là tốt. Nếu có vết mốc ở gioăng hoặc nơi nước thịt sống đổ ra lâu ngày, có thể dùng dung dịch tẩy pha thật loãng theo đúng hướng dẫn trên nhãn, sau đó lau lại nhiều lần bằng nước sạch và mở cửa cho bay hơi.

🔴 Tuyệt đối không trộn nước Javel (chất tẩy gốc clo) với giấm, chất tẩy cặn có axit, hay sản phẩm chứa amoniac. Trộn như vậy sinh khí độc, đặc biệt nguy hiểm trong không gian hẹp như lòng tủ. Đã dùng giấm thì đừng dùng Javel cùng lúc, và ngược lại. Nếu lỡ hít phải khí lạ, thấy cay mắt, ho, khó thở, hãy ra chỗ thoáng ngay; triệu chứng nặng thì gọi 115 hoặc đến cơ sở y tế.

Vật khử mùi: thứ nào dùng được, kỳ vọng tới đâu

Sau khi lau sạch, có thể đặt một vật hút mùi để giữ tủ dễ chịu lâu hơn. Mỗi thứ có ưu nhược riêng:

Không vật nào trong bảng thay được việc dọn đồ hỏng. Nếu đặt baking soda mà tủ vẫn có mùi, câu trả lời gần như chắc chắn là còn một thứ gì đó đang hỏng trong tủ.

Đồ nặng mùi: chặn từ đầu

Mắm, cá khô, sầu riêng, kim chi, hành phi nên để trong hộp thuỷ tinh có nắp gioăng kín, hoặc bọc hai lớp. Nhiều nhà dành riêng một hộp lớn có nắp làm "hộp đồ nặng mùi", tất cả thứ có mùi mạnh vào trong đó. Cách này hiệu quả hơn mọi vật khử mùi.

Lịch vệ sinh tủ lạnh cho gia đình

Tủ đời cũ không có chế độ tự xả đá thì khi lớp đá trong ngăn đá dày khoảng nửa phân đến một phân, nên xả đá. Tắt tủ, mở cửa, đặt khay hứng và khăn dưới đáy. Không dùng dao, que nhọn cạy đá vì dễ thủng dàn lạnh.

Lưới tản nhiệt ở sau hoặc dưới tủ bám bụi làm tủ chạy nặng hơn, tốn điện hơn. Nhà có lông vật nuôi thì bụi bám nhanh hơn. Rút điện, dùng chổi mềm hoặc máy hút bụi đầu nhỏ.

Khi tủ có mùi mà không tìm ra nguồn

• Kiểm dưới ngăn kéo rau: rút hẳn ngăn kéo ra, bên dưới thường có nước đọng.
• Kiểm khay hứng nước ở dưới tủ: ở nhiều tủ, khay này nằm phía sau gần máy nén, cần kéo tủ ra mới thấy. Xem sách hướng dẫn trước khi tháo.
• Kiểm ngăn đá: đồ đông lạnh có túi rách lâu ngày cũng tạo mùi.
• Sau mất điện lâu: nếu nhà vắng mà mất điện nhiều giờ, đồ trong tủ có thể đã rã ra rồi đông lại, nước thịt chảy khắp ngăn. Khi đó phải tổng vệ sinh, và đồ đáng ngờ thì bỏ.

Mùi vẫn còn sau khi đã lau sạch hết, có thể để tủ trống, mở cửa vài giờ cho thoáng, đặt baking soda qua đêm rồi mới xếp đồ.

Góc nhìn hôm nay: chia việc lau tủ cho đều

Lau tủ lạnh là việc dễ rơi vào tay một người, thường là người nấu ăn chính, và dễ thành "gánh nặng vô hình" vì không ai thấy nó được làm. Ghi việc này vào bảng phân công chung, thay phiên theo tháng, hoặc làm cặp đôi vào sáng cuối tuần thì nhẹ hơn nhiều. Trẻ lớn có thể phụ rửa khay nhựa, lau ngăn kéo rau; việc tháo kính nặng, xả đá, kéo tủ để người lớn làm.

Muốn tìm hiểu kỹ hơn về chiếc tủ của nhà mình, hãy mở lại sách hướng dẫn sử dụng: phần vệ sinh thường chỉ rõ chỗ thoát nước, cách tháo ngăn, những dung dịch không nên dùng với nhựa của tủ.