Chống trơn trượt nhà tắm cho người lớn tuổi cần làm cùng lúc hai việc: giữ sàn sạch và khô (cọ hết cặn xà phòng, rêu nhớt; lau khô sau mỗi lần tắm; tách khu tắm ướt khỏi khu khô) và lắp thêm những thứ giúp bám, giúp vịn như thảm chống trượt, tay vịn chắc chắn cạnh bồn cầu và chỗ tắm, ghế tắm, đèn ngủ ở lối đi. Nhà tắm là nơi nước, xà phòng và gạch men gặp nhau — chỉ một vệt cặn xà phòng cũng đủ làm người già mất thăng bằng. Tổ chức Y tế Thế giới xếp ngã vào nhóm nguyên nhân hàng đầu gây chấn thương ở người cao tuổi.
Vì sao nhà tắm là nơi người già dễ ngã nhất
- Sàn ướt và cặn xà phòng: dầu gội, sữa tắm để lại lớp màng nhờn trên gạch. Ở góc khuất ít khô, rêu nhớt mọc dần.
- Ngưỡng cửa và bậc chênh: nhiều nhà tắm làm nền thấp hơn hoặc cao hơn phòng ngoài, có gờ chắn nước dễ vấp.
- Phải cúi, xoay, đứng một chân khi tắm, lau chân, mặc quần.
- Đứng dậy từ bồn cầu — động tác cần sức chân mà người lớn tuổi thường yếu đi.
- Ban đêm: đi vệ sinh lúc nửa đêm, mắt chưa quen ánh sáng, người còn ngái ngủ, có khi vừa dùng thuốc ngủ hoặc thuốc huyết áp.
- Nước nóng và hơi nước làm một số người choáng, tụt huyết áp, nhất là khi tắm lâu trong phòng kín.
Việc nhà giữ sàn nhà tắm không trơn
Phần này nằm trong tay người dọn dẹp mỗi ngày, không cần mua sắm gì nhiều.
- Lau khô sàn sau mỗi lượt tắm của người lớn tuổi, hoặc ít nhất sau lượt tắm buổi tối. Một cây gạt nước sàn và một khăn lau dày là đủ.
- Cọ cặn xà phòng hằng tuần ở sàn, chân tường, quanh chỗ để dầu gội. Dùng chất tẩy rửa nhà tắm phù hợp, chà bằng bàn chải, xả kỹ — sản phẩm tẩy rửa còn sót lại cũng làm trơn.
- Diệt rêu nhớt ở góc, ron gạch khi mới chớm. Mở cửa, bật quạt hút sau khi tắm để nhà tắm khô nhanh.
- Không dùng sáp, chất đánh bóng sàn cho nhà tắm.
- Không trộn chất tẩy: Javel không được dùng chung với tẩy cặn, tẩy bồn cầu có axit hoặc chất có amoniac. Nhà tắm nhỏ, kín, càng phải cẩn thận và thông gió.
- Không để đồ trên sàn: xô, chậu, ghế nhựa nhỏ, dép rải rác là chướng ngại vật khi người già đi lại.
- Thay thảm chùi chân khi thảm bị ẩm, mép quăn; mép thảm quăn là chỗ vấp.
Những thứ nên lắp thêm
| Đồ dùng | Đặt ở đâu | Lưu ý |
|---|---|---|
| Tay vịn (thanh vịn) | Cạnh bồn cầu, trong khu tắm, ở lối vào nếu có bậc | Phải bắt vít chắc vào tường, chịu được sức người tì lên; loại hít chân không chỉ hợp làm điểm tựa phụ, không nên dồn toàn bộ trọng lượng |
| Thảm chống trượt trong khu tắm | Sàn khu tắm hoặc lòng bồn tắm | Loại có đế hút bám chắc; nhấc lên phơi khô thường xuyên để không mốc dưới thảm |
| Thảm thấm nước ngoài cửa | Ngay cửa ra | Đế cao su không trượt, mép phẳng |
| Ghế tắm | Khu tắm | Chân có đế cao su; người lớn tuổi ngồi tắm an toàn hơn đứng |
| Vòi sen cầm tay | Khu tắm | Giúp ngồi tắm, không phải xoay người |
| Đèn ngủ, đèn cảm ứng | Lối từ phòng ngủ đến nhà tắm, trong nhà tắm | Bật sẵn ban đêm hoặc tự sáng khi có người đi qua |
| Kệ để đồ ngang tầm tay | Gần chỗ tắm | Không phải cúi thấp hay với cao lấy dầu gội |
| Dép đi trong nhà tắm | Cạnh cửa | Đế cao su có rãnh, ôm chân, có quai hậu càng tốt |
Việc khoan tường bắt tay vịn, sửa bậc chênh, thay gạch nhám, xử lý chống trơn cho bề mặt gạch nên nhờ thợ có kinh nghiệm làm, để chắc chắn và không làm hỏng chống thấm.
Tách khu ướt và khu khô
Nhiều nhà tắm ở Việt Nam là một không gian chung: vòi sen ngay cạnh bồn cầu, bồn rửa, nước bắn khắp sàn. Ngăn khu tắm bằng vách kính, rèm hoặc gờ thấp giúp phần còn lại của sàn khô hơn hẳn. Khi ngăn, chú ý gờ chắn không quá cao, có thể vấp chân; vách kính nên là kính cường lực, cửa vách mở được ra ngoài.
Thói quen an toàn cho người lớn tuổi khi tắm
- Ngồi ghế khi tắm, khi lau chân, khi mặc quần.
- Bật nước, thử nhiệt độ trước khi đứng vào; bình nóng lạnh để ở mức vừa phải để tránh bỏng.
- Không tắm quá lâu trong phòng kín, nhiều hơi nước; mở quạt hút.
- Không khoá trái cửa nhà tắm. Nhiều gia đình thoả thuận: chỉ khép cửa, hoặc dùng chốt mở được từ bên ngoài. Cửa nhà tắm mở ra ngoài giúp người nhà vào được khi người bên trong ngã chắn cửa.
- Tắm khi có người khác ở nhà, nhất là người có bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường.
- Đứng dậy từ từ khi ngồi lâu, bám tay vịn.
- Ban đêm, ngồi dậy ở mép giường một lát trước khi đi, bật đèn trước khi bước.
Nói chuyện với ông bà nhẹ nhàng, tránh làm ông bà cảm thấy bị coi là "yếu". Nhiều người lớn tuổi ngại dùng ghế tắm, tay vịn vì nghĩ mình còn khoẻ; có thể giải thích đây là đồ dùng cho cả nhà, ai cũng dùng được khi sàn trơn.
Lối đi từ phòng ngủ đến nhà tắm
Chống ngã không chỉ trong nhà tắm mà cả quãng đường đến đó:
- Dọn sạch đồ trên lối đi: dây điện, thảm nhỏ không cố định, đồ chơi của cháu.
- Bố trí phòng ngủ của ông bà gần nhà tắm nếu có thể.
- Có đèn ngủ hoặc đèn cảm ứng dọc lối đi.
- Mùa nồm ở miền Bắc, sàn hành lang và cầu thang đọng nước: lau khô vài lần trong ngày.
Lịch dọn nhà tắm gợi ý khi nhà có ông bà
- Sau mỗi lượt tắm buổi tối: gạt nước sàn, lau khô lối từ khu tắm ra cửa, treo khăn lên.
- Hằng ngày: nhặt đồ rơi trên sàn, kiểm tra thảm chùi chân có ẩm không, bật đèn ngủ trước giờ đi ngủ.
- Hằng tuần: cọ sàn, chân tường, chỗ để dầu gội; nhấc thảm chống trượt trong khu tắm ra cọ mặt dưới và phơi khô.
- Hằng tháng: lay thử tay vịn xem còn chắc không, kiểm tra đế dép, thay bóng đèn ngủ nếu mờ.
Việc hằng ngày có thể giao cho con lớn trong nhà; việc kiểm tra tay vịn, bóng đèn để người lớn làm. Ghi lịch lên một tờ giấy dán sau cửa nhà tắm để ai cũng biết.
Nếu người lớn tuổi bị ngã trong nhà tắm
Không vội kéo người ngã đứng dậy. Hỏi xem đau ở đâu, có cử động được tay chân không. Nếu đau nhiều ở hông, đùi, lưng, cổ, đầu, hoặc người ngã lơ mơ, nói khó, yếu một bên người — gọi 115 ngay. Đắp khăn giữ ấm trong lúc chờ. Người lớn tuổi ngã dù thấy không sao vẫn nên báo cho bác sĩ, vì ngã có thể là dấu hiệu của vấn đề sức khoẻ khác như chóng mặt, tác dụng phụ của thuốc, yếu cơ.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao để sàn nhà tắm hết trơn?
Cọ sạch cặn xà phòng và rêu nhớt hằng tuần, xả kỹ chất tẩy rửa, lau khô sàn sau khi tắm và bật quạt hút cho nhà tắm khô nhanh. Đặt thêm thảm chống trượt có đế hút trong khu tắm và tách khu tắm ướt khỏi khu khô.
Nên lắp tay vịn nhà tắm ở đâu cho người già?
Ở cạnh bồn cầu để hỗ trợ ngồi xuống đứng lên, trong khu tắm và ở lối vào nếu có bậc chênh. Tay vịn phải được bắt vít chắc vào tường bởi thợ có kinh nghiệm, không dựa hoàn toàn vào loại hít chân không.
Người già có nên ngồi ghế khi tắm?
Nên. Ngồi ghế tắm có đế cao su chống trượt và dùng vòi sen cầm tay giúp người lớn tuổi không phải đứng lâu, xoay người hay đứng một chân trên sàn ướt.
Có nên để người già khoá cửa nhà tắm?
Không nên khoá trái. Nhiều gia đình dùng chốt có thể mở từ bên ngoài, hoặc cửa mở ra ngoài, để người nhà vào giúp kịp khi người bên trong bị ngã.
Người già ngã trong nhà tắm thì xử lý thế nào?
Không vội kéo dậy; hỏi đau ở đâu và có cử động được không. Nếu đau nhiều ở hông, lưng, cổ, đầu hoặc lơ mơ, yếu một bên người thì gọi 115 ngay và giữ ấm trong lúc chờ.
