Chuẩn bị nhà trước mùa mưa bão: thoát nước, gia cố và đồ dự phòng

Chuẩn bị nhà trước mùa mưa bão gồm ba nhóm việc: thông đường thoát nước (máng xối, ống thoát mái, rãnh, lỗ thoát sàn ban công), gia cố những thứ dễ bay hoặc dễ đổ (mái tôn, cửa sổ, chậu cây, cành cây sát nhà), và kê cao, bọc kín đồ quý cùng một túi đồ dự phòng cho vài ngày mất điện. Làm trước khi vào mùa vài tuần thì nhẹ nhàng; đợi có tin bão mới làm thì vừa vội vừa dễ ngã, dễ thiếu.

Mùa mưa bão ở mỗi miền một khác

Việt Nam trải dài nên "mùa mưa bão" không cùng lúc cho cả nước. Biết nhà mình ở đâu thì biết nên chuẩn bị lúc nào:

Đây là quy luật chung, năm nào cũng có ngoại lệ. Theo dõi bản tin dự báo của cơ quan khí tượng và thông báo của chính quyền xã, phường nơi mình ở là cách chắc chắn nhất.

Thông đường thoát nước: việc đầu tiên nên làm

Phần lớn những vụ nước tràn vào nhà, thấm trần, dột mái trong mùa mưa không phải do mưa quá lớn mà do nước không có đường thoát. Đầu mùa, đi một vòng quanh nhà:

• Máng xối và ống thoát nước mái: Gỡ lá khô, rác, tổ chim. Đổ thử một xô nước ở đầu máng xem nước chảy hết không.
• Lỗ thoát sàn ban công, sân thượng: Lá cây, túi ni lông và đất từ chậu cây là thủ phạm quen thuộc. Gắn lưới chắn rác hoặc quả cầu chắn rác lên miệng ống.
• Rãnh trước nhà, hố ga: Nhà phố nên kiểm tra hố ga trong khuôn viên nhà mình. Rãnh chung của ngõ, của khu phố thì phối hợp với hàng xóm hoặc báo tổ dân phố.
• Cửa sổ, ô thoáng: Kiểm tra ron cửa, khe giữa khung và tường. Chỗ nào năm trước bị nước tạt vào, ghi lại để dán ron hoặc nhờ thợ trám.

Leo lên mái hay sân thượng không có lan can là việc nguy hiểm. Nếu máng xối ở cao, không có chỗ đứng an toàn, hãy thuê thợ. Không ai nên trèo mái vào lúc trời đã mưa, đã có gió.

Gia cố những thứ dễ bay, dễ đổ

Mái tôn, mái che

Nhà có mái tôn, mái che ban công, mái hiên di động nên nhờ thợ kiểm tra vít bắn tôn, xà gồ. Ở vùng hay có bão, nhiều gia đình chằng thêm dây hoặc đặt bao cát lên mái theo hướng dẫn của chính quyền địa phương khi có tin bão lớn. Mái hiên di động, bạt che nên thu gọn.

Cây cối

Cành cây lớn vươn sát mái, sát dây điện, sát cửa kính nên được tỉa trước mùa. Cây trên vỉa hè, cây công cộng thì báo cho phường, xã; không tự chặt. Cây trồng chậu trên ban công, sân thượng: hạ thấp chậu lớn, buộc cố định hoặc đưa vào chỗ khuất gió.

Đồ ngoài trời

Bàn ghế nhựa, giàn phơi, chậu nhỏ, biển trang trí, mái che bằng vải đều có thể bị gió cuốn thành vật bay. Cất vào nhà hoặc buộc chặt khi có tin bão.

Cửa kính

Cửa kính lớn hướng gió nên đóng chặt, chốt kỹ khi có bão. Kéo rèm hoặc dán băng dính chéo không làm kính chắc hơn nhưng có thể giảm mảnh văng khi vỡ; quan trọng nhất là không đứng gần cửa kính khi gió giật mạnh.

Kê cao, bọc kín: bảo vệ đồ đạc khỏi nước

Nhà ở tầng trệt, nhà phố trong ngõ thấp, nhà vùng hay ngập nên chuẩn bị sẵn một "kế hoạch kê cao":

1. Giấy tờ quan trọng (sổ đỏ, khai sinh, hộ chiếu, bằng cấp, hợp đồng): bỏ vào túi nhựa có khoá kéo, cất chung một hộp, để ở tầng cao hoặc chỗ cao nhất trong nhà. Chụp ảnh lưu thêm một bản trong điện thoại.
2. Đồ điện: Ổ cắm kéo dài, máy giặt, tủ lạnh nhỏ, máy tính bàn ở tầng trệt nên kê lên cao trên chân kê hoặc gạch. Biết sẵn vị trí cầu dao tổng để ngắt khi nước bắt đầu vào nhà.
3. Đồ gỗ, nệm, sofa: Kê cao trên kệ hoặc chuyển lên tầng; nệm ngấm nước lũ rất khó cứu.
4. Bao gạo, đồ khô: Để trên kệ cao, trong thùng có nắp.
5. Xe máy: Biết trước chỗ gửi xe cao ráo gần nhà nếu khu mình hay ngập.

Túi đồ dự phòng cho vài ngày mất điện, mất nước

Bão thường kéo theo mất điện, có khi mất nước, đường bị chia cắt. Một túi hoặc một thùng dự phòng giúp cả nhà bình tĩnh hơn nhiều:

• Đèn pin, đèn sạc, pin dự phòng; sạc đầy điện thoại và sạc dự phòng trước khi bão vào.
• Nước uống đóng bình đủ cho cả nhà vài ngày; trữ thêm nước sinh hoạt trong thùng, xô có nắp.
• Đồ ăn không cần nấu hoặc nấu đơn giản: mì, lương khô, sữa hộp, đồ hộp, bánh quy; đồ ăn cho trẻ nhỏ.
• Thuốc men thường dùng của người trong nhà, nhất là người già có bệnh mạn tính; bộ sơ cứu cơ bản.
• Áo mưa, ủng, túi ni lông lớn, dây buộc, băng dính.
• Một ít tiền mặt, vì máy rút tiền và thanh toán điện tử có thể gián đoạn khi mất điện.
• Danh sách số điện thoại người thân, tổ dân phố, số cấp cứu 115, cứu nạn 114 ghi ra giấy.

Tủ lạnh: trước bão, hạn chế mua tích trữ đồ tươi sống. Nếu mất điện, giữ cửa tủ đóng càng lâu càng tốt để giữ lạnh.

Chia việc trong nhà khi có tin bão

Khi có tin bão, mọi người hay cùng lúc làm một việc và quên việc khác. Thống nhất trước từ đầu mùa sẽ đỡ rối:

• Một người theo dõi tin tức và thông báo của phường, xã; báo cho cả nhà khi có lệnh sơ tán hoặc yêu cầu ở trong nhà.
• Một người lo kê đồ, cất đồ ngoài trời, đóng cửa.
• Một người lo nước uống, đồ ăn, thuốc, sạc điện thoại.
• Trẻ lớn có thể phụ gom đồ chơi ngoài sân, xếp giấy tờ vào hộp, kiểm tra đèn pin. Giao việc vừa sức giúp trẻ bớt sợ vì thấy mình làm được điều có ích.
• Gọi hỏi thăm ông bà, hàng xóm sống một mình. Ở nhiều khu phố, việc này quan trọng không kém việc chằng chống nhà mình.

Nếu chính quyền yêu cầu sơ tán, hãy đi theo hướng dẫn. Đồ đạc có thể mua lại, sức khoẻ thì không.

Sau khi bão qua: kiểm tra trước khi dọn

• Không đến gần dây điện đứt, cột điện nghiêng; báo cho ngành điện.
• Nếu nước đã vào nhà, chưa bật cầu dao cho đến khi thợ điện kiểm tra.
• Kiểm tra trần, tường có vết thấm mới; chụp ảnh để sửa sau.
• Thông lại máng xối, lỗ thoát nước vì bão thường cuốn theo nhiều lá cành.
• Thực phẩm trong tủ lạnh đã mất điện lâu: đồ tươi sống, đồ chín có dấu hiệu ôi, nhớt, mùi lạ thì bỏ, không tiếc.

Nhà bị ngập sâu cần làm sạch và khử khuẩn kỹ hơn — phần này có bài riêng về dọn nhà sau lũ.