Vệ sinh điều hoà, quạt máy tại nhà: tự làm gì, gọi thợ khi nào

Vệ sinh điều hoà tại nhà mà người không chuyên làm an toàn được gồm: ngắt điện, tháo lưới lọc bụi ra rửa, lau mặt nạ và cánh đảo gió, kiểm tra ống thoát nước ngưng. Phần sâu hơn — rửa dàn lạnh bằng nước áp lực, vệ sinh dàn nóng ngoài trời, kiểm tra gas — nên để thợ làm khoảng mỗi năm một đến hai lần. Quạt máy thì đơn giản hơn: rút điện, tháo lồng và cánh, rửa, để khô rồi lắp lại. Làm đúng hai việc này, máy chạy mát hơn, đỡ mùi ẩm mốc và không thổi bụi khắp phòng.

Vì sao điều hoà cần vệ sinh đều

Điều hoà hút không khí trong phòng qua lưới lọc, đi qua dàn lạnh rồi thổi ra. Bụi, lông, sợi vải bị giữ lại ở lưới lọc. Lưới bẩn thì gió yếu, máy phải chạy lâu hơn mới đạt nhiệt độ, tốn điện hơn. Dàn lạnh luôn ẩm vì hơi nước ngưng tụ; bụi bám lên đó gặp ẩm là môi trường cho nấm mốc. Đó là nguồn của mùi "hầm hầm" khi vừa bật máy.

Dấu hiệu điều hoà cần vệ sinh:

• Gió yếu hơn trước dù để quạt mức cao.
• Có mùi ẩm mốc, mùi chua khi mới bật.
• Thấy chấm đen trên cánh đảo gió hoặc khe thổi gió.
• Nước nhỏ giọt từ dàn lạnh xuống tường, sàn.
• Lâu mát hơn, chạy mãi không xuống được nhiệt độ cài đặt.

Nước nhỏ giọt và máy không mát có thể do nhiều nguyên nhân khác (ống thoát tắc, lắp nghiêng, thiếu gas). Nếu vệ sinh lưới lọc xong vẫn không khá hơn, gọi thợ kiểm tra.

Vệ sinh lưới lọc và mặt nạ: tự làm được

1. Tắt máy bằng điều khiển, rồi ngắt aptomat hoặc rút phích cắm. Không làm khi máy còn điện.
2. Trải khăn hoặc tấm nilon dưới vị trí máy để hứng bụi.
3. Đứng trên thang chắc chắn, không đứng trên ghế xoay, ghế nhựa hay giường đệm.
4. Mở mặt nạ (nâng từ hai bên mép dưới lên, đa số máy treo tường mở kiểu này) và rút lưới lọc ra theo hướng dẫn trong sách đi kèm máy.
5. Hút bụi lưới trước bằng máy hút đầu chổi mềm, để bụi khô không thành bùn khi gặp nước.
6. Rửa lưới dưới vòi nước, xả từ mặt sau ra mặt trước để đẩy bụi ra ngoài. Bẩn nhiều có thể ngâm nước ấm pha chút nước rửa chén, chải nhẹ bằng bàn chải mềm.
7. Để khô hoàn toàn trong bóng râm, không phơi nắng gắt làm cong vênh nhựa, không sấy nóng.
8. Lau mặt nạ, cánh đảo gió bằng khăn ẩm. Khe thổi gió dùng que bọc khăn mỏng lau nhẹ, không chọc mạnh vào cánh quạt lồng sóc bên trong.
9. Lắp lại lưới khi đã khô, đóng mặt nạ, bật điện, chạy thử.

Nhiều nhà sản xuất khuyên vệ sinh lưới lọc khoảng hai tuần đến một tháng một lần khi dùng thường xuyên. Mùa nóng chạy cả ngày, nhà gần đường bụi, có vật nuôi thì làm dày hơn.

Việc nên để thợ làm

Trên thị trường có bình xịt vệ sinh dàn lạnh dạng bọt. Nếu dùng, làm đúng hướng dẫn trên nhãn, ngắt điện, che bo mạch, và hiểu rằng nó không thay được lần rửa kỹ của thợ. Dàn nóng treo ngoài ban công tầng cao hoặc ngoài tường: không trèo ra ngoài để xịt rửa.

Mùi khét, tia lửa, máy tự ngắt liên tục là dấu hiệu sự cố điện: ngắt aptomat và gọi thợ, không tự mở máy.

Giảm mùi ẩm mốc giữa hai lần vệ sinh

• Trước khi tắt máy, để chế độ quạt (fan) 10–15 phút cho dàn lạnh khô bớt. Nhiều máy đời mới có chức năng tự làm khô; xem sách hướng dẫn để bật.
• Mở cửa phòng thông gió mỗi ngày một lúc, nhất là phòng ngủ đóng kín cả đêm.
• Không phơi quần áo ướt trong phòng điều hoà rồi đóng kín cửa — độ ẩm tăng, dàn lạnh bẩn nhanh.
• Mùa nồm ở miền Bắc, chế độ khô (dry) giúp giảm ẩm trong phòng; dùng xong vẫn nên cho quạt chạy thêm để làm khô dàn.

Vệ sinh quạt máy: quạt đứng, quạt treo, quạt trần

Quạt đứng, quạt bàn

1. Rút phích cắm.
2. Tháo lồng trước (thường có khoá kẹp hoặc vít quanh viền), tháo nắp chụp giữa cánh, rút cánh ra, tháo lồng sau.
3. Rửa lồng và cánh bằng nước ấm pha nước rửa chén, chải nhẹ. Không ngâm động cơ, không xịt nước vào thân quạt.
4. Lau thân quạt, núm bấm bằng khăn vắt kiệt. Khe thông gió ở thân động cơ hút bụi bằng chổi mềm.
5. Để cánh và lồng khô hẳn rồi lắp lại theo đúng thứ tự, vặn chặt nắp chụp cánh.

Quạt trần

Cánh quạt trần bám bụi lớp dày ở mặt trên. Ngắt điện công tắc quạt. Đứng thang vững, có người giữ. Mẹo hay dùng: lồng một vỏ gối cũ vào từng cánh rồi kéo ra, bụi rơi vào trong vỏ gối thay vì rơi khắp phòng. Sau đó lau lại bằng khăn ẩm.

Quạt hơi nước

Ngoài phần cánh, bình chứa nước và tấm làm mát dễ mốc, có mùi. Đổ nước ra sau mỗi ngày dùng, rửa bình hằng tuần, để tấm làm mát khô khi không dùng. Đọc hướng dẫn nhà sản xuất cho cách vệ sinh tấm làm mát.

Lịch vệ sinh theo mùa

Việc dùng điều hoà, quạt rất khác nhau giữa ba miền. Miền Bắc dùng nhiều nhất từ khoảng tháng 5 đến tháng 9, mùa đông nhiều nhà tắt hẳn hoặc chỉ dùng chế độ sưởi. Miền Nam dùng gần quanh năm. Miền Trung nóng gắt mùa hè có gió Lào ở nhiều tỉnh, mùa mưa bão thì ẩm.

• Đầu mùa nóng: tháo rửa lưới lọc, lau mặt nạ, chạy thử; gọi thợ vệ sinh dàn nếu cả năm chưa làm.
• Trong mùa dùng nhiều: rửa lưới 2–4 tuần một lần; vệ sinh quạt đứng mỗi tháng.
• Cuối mùa (với miền Bắc): rửa lưới lần cuối, chạy chế độ quạt cho khô, đậy dàn nóng nếu nằm chỗ mưa hắt trực tiếp (theo hướng dẫn nhà sản xuất), lau quạt rồi trùm túi vải cất đi.

Góc làm tiếp

Tìm lại sách hướng dẫn của từng máy điều hoà trong nhà, hoặc tra mã máy ghi ở cạnh dàn lạnh để tìm bản điện tử của hãng. Xem mục bảo trì: cách mở mặt nạ, có chức năng tự làm khô không. Ghi ngày rửa lưới lọc vào lịch chung của gia đình, đặt nhắc lặp lại. Việc tháo rửa lưới lọc cần đứng thang nên là việc của người lớn; trẻ có thể phụ rửa lưới trong chậu nước dưới đất và giúp lau cánh quạt đã tháo rời.