Trước khi đi xa dài ngày, những việc nhà đáng làm nhất là dọn tủ lạnh, đổ hết rác, giặt và phơi khô quần áo bẩn, để máy giặt mở cửa cho khô, khoá van nước tổng hoặc van của bình nóng lạnh, máy giặt, và rút phích những thiết bị không cần chạy. Khi trở về, mở cửa cho nhà thoáng, xả vòi nước một lúc trước khi dùng, kiểm tra tủ lạnh và chỗ dễ ẩm mốc, giặt đồ ngay trong ngày. Một danh sách làm sẵn giúp chuyến đi bắt đầu nhẹ nhàng và ngày về không phải đối mặt với mùi hôi.
Vì sao nhà để trống lâu lại "có chuyện"
Nhà đóng kín vài ngày đến vài tuần mà không ai dùng thường gặp mấy chuyện: rác và thức ăn sót lại bốc mùi, kéo gián kiến; nước đọng trong máy giặt, bồn rửa sinh mùi mốc; ống thoát nước ít dùng bị cạn nước trong xi phông nên mùi cống bay ngược lên; độ ẩm tăng làm quần áo, đồ da mốc, nhất là khi đi vào mùa nồm ở miền Bắc hay mùa mưa ở miền Nam; vòi nước, ống nối rò rỉ nhỏ thành ngập lớn vì không ai phát hiện. Phần lớn những chuyện này có thể chặn trước bằng một giờ dọn dẹp hôm trước ngày đi.
Chuyện chống trộm khi nhà vắng là một chủ đề riêng; bài này chỉ nói đến việc nhà.
Danh sách trước khi đi: theo từng khu
| Khu vực | Việc nên làm |
|---|---|
| Tủ lạnh | Ăn dần đồ tươi trong mấy ngày trước; bỏ hoặc cho hàng xóm rau, sữa, đồ chín sẽ hỏng trong lúc đi; giữ đồ đông lạnh và đồ khô; đi rất lâu thì cân nhắc rút điện, lau khô và để hé cửa |
| Bếp | Rửa sạch bát đĩa, lau khô bồn rửa; đổ rác, rửa thùng rác; cất đồ khô trong hộp kín để tránh kiến, gián |
| Giặt giũ | Giặt hết đồ bẩn, phơi khô hẳn rồi cất; mở cửa máy giặt và ngăn chứa nước giặt cho khô |
| Nhà tắm | Lau khô sàn, treo khăn tắm cho khô hoặc giặt; đóng nắp bồn cầu |
| Nước | Khoá van tổng nếu đi dài ngày, hoặc ít nhất khoá van cấp cho máy giặt, bình nóng lạnh, máy lọc nước |
| Điện | Rút phích tivi, máy tính, sạc, lò vi sóng, ấm siêu tốc; tắt bình nóng lạnh |
| Cây cối | Tưới đẫm, dồn chậu vào chỗ râm, nhờ hàng xóm tưới hoặc dùng bình tưới nhỏ giọt cho chuyến đi dài |
| Cửa và thông gió | Đóng cửa sổ, cửa ban công; kéo rèm vừa phải để nắng không chiếu thẳng làm phai đồ |
Tủ lạnh: rút điện hay không?
Đi vài ngày đến một tuần, phần lớn gia đình để tủ lạnh chạy bình thường, chỉ dọn bớt đồ tươi. Đi dài ngày (vài tuần trở lên), có thể cân nhắc rút điện tủ. Nếu rút điện:
- Lấy hết đồ ra, kể cả ngăn đá. Đồ đông lạnh chưa ăn hết thì gửi người thân.
- Lau sạch, lau khô bên trong, cả khay hứng nước.
- Để hé cửa tủ (chèn một chiếc khăn gấp nhỏ). Tủ đóng kín không chạy sẽ ẩm và mốc rất nhanh, khi về mở ra mùi rất khó chịu.
Nếu để tủ chạy, ngăn mát vẫn giữ ở 5°C trở xuống, ngăn đá khoảng −18°C. Một mẹo cũ: đặt một cốc nước đá trong ngăn đá, bên trên để một đồng xu. Khi về, nếu đồng xu chìm xuống đáy cốc, nghĩa là tủ đã mất điện đủ lâu để đá tan rồi đông lại — đồ đông lạnh trong đó nên kiểm tra kỹ hoặc bỏ.
Những việc nhỏ hay bị quên
- Đổ rác cả thùng rác nhỏ trong phòng ngủ, phòng làm việc, nhà tắm — không chỉ thùng rác bếp.
- Lấy hết quần áo trong máy giặt. Một mẻ đồ ướt bỏ quên trong máy suốt chuyến đi là phải giặt lại, có khi mất cả mùi.
- Đổ nước trong bình máy hút ẩm, khay hứng nước điều hoà di động.
- Bỏ hoa tươi, trái cây chín khỏi bàn thờ, bàn ăn hoặc nhờ người thay nếu nhà có lệ giữ hoa trên bàn thờ.
- Thay ga giường trước khi đi nếu kịp: về nhà có giường sạch để ngủ ngay là điều dễ chịu nhất sau chuyến đi dài.
- Hoá đơn, giấy tờ: đóng trước các khoản sắp đến hạn hoặc bật tự động thanh toán, để khỏi bị cắt dịch vụ trong lúc đi.
Chia việc trước chuyến đi
Ngày trước chuyến đi, nhà thường rối: vừa soạn hành lý vừa dọn nhà. Cách nhẹ nhàng là dán danh sách ở cửa tủ lạnh, mỗi người nhận một nhóm việc:
- Người lớn: tủ lạnh, nước, điện.
- Trẻ lớn: đổ rác các phòng, tưới cây, kiểm tra cửa sổ.
- Trẻ nhỏ: dọn đồ chơi về chỗ, kiểm tra phòng mình đã tắt đèn quạt.
Người cuối cùng ra khỏi nhà đi một vòng đối chiếu danh sách. Thoả thuận trước ai là người đó để tránh cảnh lên xe rồi hỏi nhau "đã khoá nước chưa".
Khi trở về: thứ tự nên làm
- Mở cửa cho thoáng ít nhất nửa giờ nếu thời tiết khô ráo. Nếu về giữa mùa nồm, ngược lại: đóng cửa và bật máy hút ẩm hoặc điều hoà chế độ khô.
- Mở van nước, xả các vòi một lúc trước khi dùng nước để nấu ăn, pha sữa, vì nước đọng trong ống lâu ngày có thể có cặn và mùi.
- Đổ nước vào các lỗ thoát sàn và bồn rửa để nước điền lại xi phông, chặn mùi cống.
- Kiểm tra tủ lạnh: ngửi, nhìn kỹ; đồ nào nghi ngờ thì bỏ. Nếu đã rút điện, lau lại một lượt rồi mới cắm điện và chờ đủ lạnh mới xếp đồ vào.
- Đi một vòng tìm vết ẩm, mốc: chân tường, góc trần nhà tắm, sau tủ, trong tủ quần áo, đồ da. Phát hiện sớm thì lau sạch dễ hơn.
- Bật lại bình nóng lạnh, chờ đủ thời gian rồi mới tắm.
- Giặt đồ trong ngày: mở vali, phân loại ngay quần áo bẩn. Vali để vài ngày là đồ bẩn ám mùi cả đồ sạch.
- Dọn vali, cất đồ du lịch về chỗ; lau bánh xe vali trước khi cất.
Lưu ý theo mùa và theo vùng
- Đi Tết dài ngày ở miền Bắc: về có thể gặp đúng lúc nồm. Trước khi đi, cất quần áo đã khô hẳn vào tủ kèm gói hút ẩm, không để giày da ngoài kệ hở.
- Đi trong mùa mưa bão: kê cao đồ điện ở tầng trệt, cất giấy tờ lên cao, nhờ hàng xóm báo tin nếu khu vực ngập. Theo dõi dự báo trước ngày về.
- Đi hè ở miền Nam hoặc khi nắng nóng: kéo rèm cửa hướng tây, rút phích thiết bị để giảm nóng trong nhà, cây cối cần tưới đẫm hoặc nhờ người tưới.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch dài ngày có nên rút điện tủ lạnh không?
Đi vài ngày đến một tuần thường cứ để tủ chạy, chỉ dọn bớt đồ tươi. Đi vài tuần trở lên có thể rút điện, nhưng phải lấy hết đồ ra, lau khô và để hé cửa tủ để tránh ẩm mốc.
Trước khi đi xa có cần khoá van nước tổng không?
Đi dài ngày nên khoá van tổng để tránh rò rỉ thành ngập khi không ai ở nhà. Nếu không khoá được van tổng, ít nhất khoá van cấp nước cho máy giặt, bình nóng lạnh và máy lọc nước.
Đi xa về nhà có mùi hôi thì làm sao?
Mở cửa thông gió nếu trời khô, đổ nước vào các lỗ thoát sàn và bồn rửa để chặn mùi cống, kiểm tra thùng rác và tủ lạnh, rồi tìm chỗ ẩm mốc ở nhà tắm, tủ quần áo. Mùi cống thường hết khi xi phông có nước trở lại.
Vì sao về nhà nên xả vòi nước trước khi dùng?
Nước nằm yên trong đường ống nhiều ngày có thể có cặn và mùi. Xả các vòi một lúc giúp đẩy phần nước cũ ra trước khi dùng nước để nấu ăn hay pha sữa.
Làm sao biết tủ lạnh đã mất điện trong lúc đi vắng?
Đặt một cốc nước đá trong ngăn đá, để một đồng xu lên trên trước khi đi. Khi về, nếu đồng xu đã chìm xuống đáy cốc thì đá đã tan rồi đông lại, đồ đông lạnh trong tủ cần kiểm tra kỹ hoặc bỏ.
