Dã ngoại cuối tuần gần thành phố cho cả nhà thành công khi chọn chỗ đi về trong ngày, xem kỹ quy định của nơi đến, mang đủ nước, đồ che nắng, thức ăn giữ lạnh đúng cách, và chia việc chuẩn bị cho từng người từ tối hôm trước. Điều hay bị quên nhất là kế hoạch dọn dẹp: mang rác về, trả lại chỗ ngồi sạch như lúc đến. Một buổi dã ngoại không cần đi xa, chỉ cần ra khỏi nhà, ngồi trên cỏ và có thời gian cho nhau.
Chọn chỗ: gần, có bóng mát, có quy định rõ
Với gia đình có trẻ nhỏ, chỗ đi tốt nhất là nơi mất không quá một tiếng di chuyển, có bóng cây, có nhà vệ sinh và có chỗ trú khi mưa. Những kiểu chỗ hay được chọn quanh các thành phố lớn:
- Công viên lớn trong thành phố: gần, có tiện ích, nhưng đông vào cuối tuần.
- Bờ hồ, bãi cỏ ven sông ở ngoại thành: thoáng, nhưng cần để ý an toàn nước và quy định có được ngồi hay không.
- Khu sinh thái, vườn cây ăn trái, trang trại mở cửa đón khách: có chỗ ngồi, có hoạt động cho trẻ.
- Vườn quốc gia, khu bảo tồn gần thành phố: như Ba Vì gần Hà Nội hay rừng ngập mặn Cần Giờ gần TP. Hồ Chí Minh; nhiều nơi có quy định chặt về lửa, rác, khu được vào.
Trước khi đi, xem quy định của nơi đến: có cho mang thức ăn vào không, có cho trải bạt ngồi không, có khu cấm đốt lửa không, giờ mở cửa thế nào. Không vào đất tư nhân, vườn nhà người khác khi chưa được phép.
Danh sách đồ mang theo
| Nhóm | Đồ cần mang | Ai chuẩn bị |
|---|---|---|
| Chỗ ngồi | Bạt hoặc tấm trải chống thấm, vài cái gối nhỏ | Trẻ lớn |
| Ăn uống | Hộp giữ lạnh, túi đá hoặc đá viên đóng túi kín, hộp đựng kín, nước uống, cốc dùng lại | Người lớn |
| Che nắng, che mưa | Mũ, kem chống nắng, ô hoặc áo mưa mỏng, áo khoác nhẹ | Mỗi người tự mang |
| Vệ sinh | Khăn ướt, xà phòng rửa tay, nước rửa tay, khăn giấy, giấy vệ sinh | Trẻ 7–10 tuổi |
| Rác | Hai túi to: một túi rác thường, một túi đồ tái chế | Trẻ nhỏ (người lớn nhắc) |
| Sơ cứu | Băng dán, gạc, dung dịch sát trùng, kem chống muỗi, thuốc riêng của người trong nhà | Người lớn |
| Hoạt động | Bóng, dây nhảy, diều, sách tranh, sổ vẽ, kính lúp | Trẻ tự chọn |
Cho mỗi đứa trẻ tự soạn túi riêng của mình theo danh sách: mũ, nước, áo khoác, một món đồ chơi. Đây là bài tập chuẩn bị đồ rất tốt, và người lớn chỉ kiểm lại lần cuối.
Đồ ăn ngoài trời: giữ an toàn là chính
Ngoài trời nóng, thức ăn hỏng nhanh hơn trong nhà rất nhiều. Tổ chức Y tế Thế giới tóm tắt an toàn thực phẩm bằng "5 chìa khoá": giữ sạch, để riêng đồ sống và đồ chín, nấu chín kỹ, giữ thực phẩm ở nhiệt độ an toàn, dùng nước và nguyên liệu an toàn. Áp vào buổi dã ngoại:
- Đồ cần giữ lạnh (thịt, trứng đã nấu, sữa, đồ có sốt kem) để trong hộp giữ lạnh có đá, mở hộp càng ít càng tốt.
- Không để thức ăn phơi ngoài quá lâu. Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) khuyên đồ ăn dễ hỏng không nên để ở nhiệt độ thường quá 2 tiếng, và chỉ 1 tiếng nếu trời trên khoảng 32°C, điều thường gặp ở Việt Nam mùa nóng.
- Đồ sống và đồ chín để riêng, dụng cụ riêng, nếu có ý định nướng.
- Rửa tay trước khi ăn bằng nước sạch mang theo và xà phòng; khăn ướt không thay được rửa tay khi tay dính đất.
- Thức ăn thừa sau vài tiếng ngoài trời thì bỏ, không mang về để ăn tiếp.
Đơn giản nhất là mang đồ ít hỏng: trái cây nguyên quả, bánh mì, xôi, rau củ luộc ăn trong buổi, nước lọc.
An toàn ngoài trời với trẻ
Nước
Đuối nước có thể xảy ra rất nhanh và rất lặng lẽ. Nếu chỗ dã ngoại gần hồ, sông, suối, ao: luôn có một người lớn được giao nhiệm vụ chỉ trông trẻ, không cầm điện thoại, và đổi ca rõ ràng ("bây giờ đến lượt anh trông"). Trẻ chưa biết bơi không lại gần mép nước nếu không có người lớn nắm tay.
Nắng, nóng
Ngồi dưới bóng cây, cho trẻ uống nước thường xuyên dù chưa kêu khát, nghỉ trong bóng mát khi trẻ mặt đỏ, mệt, cáu. Trẻ mệt lả, nôn, lơ mơ thì đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Côn trùng, cây lạ
Thoa kem chống muỗi, mặc quần dài khi đi vào chỗ nhiều cây. Dặn trẻ không hái và không cho vào miệng quả, lá, nấm lạ. Không thò tay vào hốc cây, đống lá, bụi rậm.
Thời tiết
Xem dự báo trước khi đi. Mùa hè hay có dông chiều; khi trời nổi sấm sét, rời khỏi bãi trống, không đứng dưới cây đơn lẻ, tìm chỗ trú trong nhà hoặc trong xe. Mùa mưa bão ở miền Trung thì hoãn hẳn chuyến đi ra vùng sông suối.
Lạc nhau
Ở nơi đông người, mặc cho trẻ áo màu dễ nhận, chọn trước một điểm hẹn ("nếu lạc thì đứng yên ở cái cây to cạnh cổng"), dặn con nếu lạc thì tìm nhân viên mặc đồng phục hoặc một người mẹ đang dắt con nhỏ để nhờ giúp.
Để lại chỗ ngồi sạch như lúc đến
Trung tâm Đạo đức ngoài trời Leave No Trace (Hoa Kỳ) đưa ra bảy nguyên tắc cho người đi chơi ngoài thiên nhiên, trong đó có những ý rất hợp với buổi dã ngoại gia đình: chuẩn bị trước, đi và ngồi trên chỗ đã có lối, mang về mọi thứ đã mang đi, để nguyên những gì tìm thấy, hạn chế lửa, tôn trọng động vật hoang dã, và tôn trọng những người cùng ở đó.
Áp vào thực tế:
- Mang rác về, kể cả vỏ trái cây. Vỏ chuối, hạt dưa ném xuống cỏ trông vô hại nhưng không phải nơi nào cũng phân huỷ nhanh và thu hút côn trùng.
- Không bẻ cành, hái hoa, khắc tên lên cây.
- Không cho chim, cá, khỉ ăn đồ ăn của người.
- Giữ âm lượng loa nhỏ hoặc không mang loa.
- Không đốt lửa ở nơi không cho phép. Mùa khô, nhiều khu rừng có cảnh báo cháy rừng, một tàn lửa nhỏ cũng nguy hiểm.
Trước khi về, cả nhà đi một vòng quanh chỗ ngồi nhặt hết những gì còn sót. Trẻ con rất thích việc này nếu được giao như một nhiệm vụ.
Chia việc trước, trong và sau chuyến đi
Dã ngoại có rất nhiều việc nhỏ, và nếu một người lo hết thì người đó sẽ không được nghỉ chút nào. Chia từ tối thứ Sáu:
- Trước: người lớn lo đồ ăn và đồ sơ cứu; trẻ lớn gấp bạt, soạn túi vệ sinh; trẻ nhỏ soạn túi riêng.
- Trong: một người trông trẻ theo ca; một người lo đồ ăn; trẻ lớn phụ trải bạt, chia nước.
- Sau: về nhà, mỗi người tự dỡ túi mình; bạt phơi khô trước khi gấp cất; hộp giữ lạnh rửa sạch, để khô mở nắp; đồ dơ cho vào giỏ giặt.
Góc nhìn hôm nay
Chọn một chỗ trong vòng một tiếng đi đường, xem quy định của nơi đó, chọn một buổi sáng cuối tuần trời không mưa. Tối thứ Sáu in hoặc viết danh sách đồ dán lên tủ lạnh, mỗi người tự đánh dấu phần mình. Sau chuyến đi, cả nhà nói với nhau một điều thích và một điều lần sau nên khác.
Câu hỏi thường gặp
Đi dã ngoại cuối tuần cần mang theo những gì?
Bạt trải, hộp giữ lạnh có đá, nước uống, mũ và kem chống nắng, áo mưa mỏng, khăn ướt và xà phòng rửa tay, túi đựng rác, đồ sơ cứu cơ bản, kem chống muỗi và vài món để trẻ chơi như bóng, diều, sách tranh.
Thức ăn mang đi dã ngoại để được bao lâu?
Đồ ăn dễ hỏng nên giữ trong hộp giữ lạnh có đá. USDA khuyên không để đồ dễ hỏng ở nhiệt độ thường quá 2 tiếng, và chỉ 1 tiếng khi trời trên khoảng 32°C. Đồ đã để ngoài lâu thì bỏ, không mang về ăn tiếp.
Làm sao giữ an toàn cho trẻ khi dã ngoại gần nước?
Luôn có một người lớn được giao chỉ trông trẻ, không dùng điện thoại, đổi ca rõ ràng. Trẻ chưa biết bơi không lại gần mép nước nếu không có người lớn nắm tay.
Nguyên tắc Leave No Trace là gì?
Là bảy nguyên tắc ứng xử ngoài thiên nhiên do Trung tâm Leave No Trace (Hoa Kỳ) phổ biến, gồm chuẩn bị trước, mang về mọi thứ đã mang đi, để nguyên những gì tìm thấy, hạn chế lửa, tôn trọng động vật và người khác.
Có nên cho trẻ tự chuẩn bị đồ đi dã ngoại?
Nên. Cho mỗi trẻ tự soạn túi riêng theo danh sách với mũ, nước, áo khoác và một món đồ chơi, người lớn kiểm lại lần cuối. Đây là cách tập tự lập rất tự nhiên.
