Đạp xe cả nhà ra công viên: chuẩn bị xe, mũ bảo hiểm và quy tắc đi

Đạp xe cả nhà ra công viên cần chuẩn bị bốn thứ: xe vừa người và đã kiểm tra (lốp, phanh, xích), mũ bảo hiểm xe đạp cho mọi người, nước uống kèm đồ chống nắng, và một lộ trình ngắn tránh đường đông. Đi vào sáng sớm hoặc chiều muộn, để trẻ nhỏ nhất quyết định nhịp, và thống nhất trước vài quy tắc đi đường. Chuẩn bị kỹ một lần thì những lần sau chỉ mất mười phút.

Chọn xe vừa người

Xe không vừa là lý do hay gặp nhất khiến trẻ mệt, ngã hoặc chán đạp xe. Vài cách thử nhanh:

• Trẻ nhỏ mới tập: khi ngồi trên yên, hai bàn chân chạm đất phẳng hoặc gần phẳng. Trẻ chống chân được thì tự tin hơn và dừng an toàn hơn.
• Trẻ đã đạp vững và người lớn: khi bàn đạp ở điểm thấp nhất, chân gần duỗi thẳng nhưng đầu gối vẫn hơi cong. Đứng trước yên, giữa người và khung xe còn khoảng hở.
• Tay lái: với tới thoải mái, không phải rướn người.
• Phanh tay: bàn tay trẻ bóp được hết tay phanh. Nhiều xe trẻ em có phanh tay chỉnh khoảng cách được.

Mua xe "để con lớn lên đi vừa" thường phản tác dụng: xe to quá làm con khó điều khiển ngay từ bây giờ. Xe cũ của anh chị, của họ hàng, hoặc mua lại xe đã qua sử dụng nhưng còn tốt là cách nhiều nhà dùng.

Kiểm tra xe trước khi đi: quy tắc A-B-C

Liên đoàn Người đi xe đạp Hoa Kỳ (League of American Bicyclists) phổ biến một cách kiểm tra nhanh trước mỗi chuyến, gọi là "ABC Quick Check". Có thể nhớ theo tiếng Việt:

Trẻ 8–10 tuổi trở lên có thể tự kiểm phần A và B cho xe của mình. Đây cũng là một việc nhà tốt: chăm sóc đồ dùng của chính mình. Hỏng phanh, nứt khung, bánh đảo nặng thì mang ra tiệm sửa, không cố đi.

Mũ bảo hiểm, trang phục và túi đồ

Mũ bảo hiểm dành cho xe đạp nên là thứ không thương lượng, kể cả quãng ngắn trong công viên. Trẻ ngã xe phần lớn ở tốc độ thấp, nhưng đầu là chỗ dễ va nhất. Vài điều về mũ:

• Mũ vừa đầu, không xoay khi lắc đầu, đội ngang trán chứ không đẩy ra sau gáy.
• Quai cài dưới cằm, nhét vừa một hai ngón tay.
• Mũ đã từng va đập mạnh nên thay, kể cả khi bề ngoài chưa thấy nứt.
• Với xe đạp điện, luật giao thông hiện hành yêu cầu người điều khiển và người ngồi sau đội mũ bảo hiểm.

Quần áo gọn, ống quần không quá rộng để khỏi cuốn vào xích; giày kín mũi thay vì dép lê; áo sáng màu để người khác dễ thấy. Đi buổi chiều muộn thì xe cần có đèn trước và đèn sau, hoặc ít nhất có tấm phản quang.

Chuẩn bị túi đồ

• Nước uống đủ cho mỗi người, nhất là mùa nóng.
• Kem chống nắng, mũ vành mềm hoặc khăn để đội lúc nghỉ.
• Khăn ướt, khăn giấy, túi đựng rác.
• Băng dán cá nhân, gạc, dung dịch sát trùng cho vết trầy.
• Bơm tay mini và miếng vá săm nếu đi xa hơn vài cây số.
• Một ít trái cây hoặc bánh để ăn lúc nghỉ.
• Điện thoại đã sạc đầy, ghi sẵn số người thân.

Người lớn đeo ba lô, không treo túi lủng lẳng ở tay lái vì dễ vướng vào bánh trước.

Chọn giờ và lộ trình

Thời điểm tốt là sáng sớm, khoảng 6–8 giờ, hoặc chiều muộn khi nắng đã dịu. Tránh khoảng giữa trưa, nhất là mùa hè. Mùa mưa ở miền Nam thường có mưa chiều, nên đi buổi sáng chắc ăn hơn. Mùa đông ở miền Bắc, sáng sớm có khi lạnh và có sương, đợi nắng lên một chút rồi đi.

Lộ trình nên ngắn hơn mức mình nghĩ, đặc biệt với trẻ nhỏ. Một quy tắc nhiều nhà dùng: tính quãng đường đi sao cho khi con mới thấy hơi mỏi là đã đến nơi, vì còn phải đạp về. Nếu từ nhà đến công viên phải qua đường lớn đông xe, có thể dắt xe qua đoạn đó, hoặc chở xe bằng phương tiện khác tới công viên rồi mới đạp.

Trong công viên, chọn lối đi dành cho xe đạp hoặc lối rộng ít người đi bộ. Nhiều công viên không cho đạp xe ở một số khu, đọc kỹ quy định ở cổng trước khi vào.

Quy tắc đi cùng nhau

Thống nhất trước khi xuất phát, nói cho cả nhà nghe:

1. Người lớn đi đầu và đi cuối: trẻ ở giữa. Nhà chỉ có một người lớn thì người lớn đi ngay sau trẻ để quan sát.
2. Đi bên phải, thành hàng một khi có xe cộ hoặc người đi bộ; không dàn hàng ngang.
3. Dừng hẳn ở các ngã rẽ, chờ cả nhà đủ rồi mới đi tiếp.
4. Báo hiệu bằng lời: "dừng", "rẽ phải", "có người phía trước". Trẻ nhỏ chưa ra hiệu tay được nên nói to là đủ.
5. Không đeo tai nghe khi đạp xe.
6. Nhường người đi bộ, đi chậm khi gần trẻ con và người lớn tuổi.

Khi con mới biết đạp

Với trẻ mới bỏ bánh phụ, công viên là nơi tập lý tưởng hơn đường ngõ: mặt bằng rộng, ít xe. Để con đạp ở bãi rộng trước, người lớn chạy bên cạnh. Đừng ép con đạp nhanh hay đi xa. Ngày nào con tự đạp được một vòng mà không cần tay bố mẹ đỡ là ngày đáng nhớ, không cần so với con nhà khác học nhanh hơn hay chậm hơn.

Với trẻ chưa tự đạp được quãng dài, có thể dùng ghế ngồi gắn sau xe người lớn, loại chắc chắn, có dây an toàn và chỗ để chân che bánh xe. Kiểm tra ghế gắn chặt trước mỗi chuyến.

Về nhà: chăm xe là việc của mỗi người

Buổi đạp xe chỉ xong khi xe đã được lau và cất. Lau bùn đất bằng khăn ẩm, lau khô xích sau những hôm đi qua chỗ nước, kiểm tra xem lốp có dính đinh, mảnh kính không. Xe để trong nhà hoặc chỗ có mái che, tránh mưa nắng làm gỉ xích. Mỗi người chăm xe của mình, trẻ nhỏ có người lớn làm cùng. Một tháng một lần, cả nhà dành mười lăm phút tra dầu xích, bơm lốp, siết lại ốc: thói quen nhỏ ấy giữ xe đi êm và an toàn lâu hơn.

Góc nhìn hôm nay

Cuối tuần này, dành mười lăm phút buổi tối thứ Sáu cùng con kiểm tra xe theo quy tắc A-B-C, chuẩn bị mũ và túi đồ. Sáng thứ Bảy đi một vòng ngắn ra công viên gần nhất. Về nhà, để con tự lau xe, cất xe vào chỗ. Một buổi sáng như thế vừa là vận động, vừa là việc nhà, vừa là thời gian cả nhà ở cạnh nhau.