Lên kế hoạch cuối tuần để cả nhà cùng chọn gồm ba bước: giữa tuần mỗi người góp ý tưởng vào một danh sách chung; tối thứ Năm hoặc thứ Sáu cả nhà ngồi mười phút chọn ra một hoạt động chính, một việc nhà chung và một khoảng nghỉ trống; rồi chia việc chuẩn bị và chuẩn bị luôn phương án khi trời mưa. Đổi lượt người có quyền quyết khi cả nhà phân vân, để không phải lúc nào cũng là ý của một người.
Vì sao cuối tuần cần một chút kế hoạch
Không có kế hoạch, cuối tuần thường rơi vào một trong hai kiểu. Kiểu thứ nhất: sáng thứ Bảy cả nhà hỏi nhau "đi đâu bây giờ", bàn tới trưa rồi chẳng đi đâu, ai cũng ôm điện thoại. Kiểu thứ hai: một người, thường là người lo việc nhà nhiều nhất, tự lên lịch, tự chuẩn bị, tự gọi mọi người dậy, rồi mệt và thấy không ai biết ơn.
Một kế hoạch nhẹ, cả nhà cùng làm, tránh được cả hai. Nó không cần chi tiết như lịch công tác. Chỉ cần biết cuối tuần này nhà mình làm một hai việc gì, ai chuẩn bị gì, và có lúc nào được nghỉ.
Ba bước lên kế hoạch
Bước 1: Danh sách ý tưởng mở cả tuần
Treo một tờ giấy ở cánh tủ lạnh hoặc lập một danh sách chung trên điện thoại, đặt tên "Cuối tuần muốn làm". Cả tuần, ai nghĩ ra gì thì ghi vào: con muốn đi thả diều, bố muốn sửa cái xe đạp, mẹ muốn đi thư viện, bà muốn về quê thăm họ hàng, ông muốn ra vườn cây.
Trẻ chưa biết chữ thì vẽ. Ý tưởng không cần được đánh giá lúc ghi. Danh sách mở cả tuần cho mọi người thời gian nghĩ, và ý của trẻ nhỏ không bị lấn át bởi người nói to nhất trong buổi họp.
Ghi kèm vài ý tưởng không tốn công chuẩn bị, để những tuần mệt vẫn có lựa chọn: đi bộ quanh phố, đọc sách ở công viên, nấu một bữa chung, chơi cờ, ngủ trưa dài.
Bước 2: Mười phút chọn vào tối thứ Năm
Thứ Năm hoặc thứ Sáu, sau bữa tối, cả nhà nhìn danh sách và chọn. Một khuôn nhiều nhà dùng cho mỗi cuối tuần:
| Phần | Ví dụ | Gợi ý |
|---|---|---|
| Một hoạt động chính | Đạp xe ra công viên, dã ngoại, đi bảo tàng, về thăm ông bà | Chỉ một, không nhồi hai ba chỗ trong một ngày |
| Một việc nhà chung | Dọn nhà sáng thứ Bảy, lọc tủ quần áo, trồng rau | Có giờ bắt đầu và kết thúc |
| Một việc nhỏ của từng người | Con đi học bơi, mẹ gặp bạn, bố chơi thể thao | Mỗi người được một khoảng của riêng mình |
| Một khoảng trống | Chiều Chủ nhật không lịch gì | Để nghỉ, để ngủ, để làm việc bất chợt |
Khi có nhiều ý tưởng cho hoạt động chính, có thể để mỗi người đánh dấu hai ý mình thích nhất, ý nào nhiều dấu thì chọn. Hoà nhau hoặc phân vân quá lâu thì người "dẫn cuối tuần" quyết. Người dẫn đổi lượt mỗi tuần, kể cả trẻ con: tuần này con gái tám tuổi dẫn, con được quyết khi cả nhà phân vân. Trẻ rất nghiêm túc khi được giao vai này.
Bước 3: Chia việc chuẩn bị
Đã chọn rồi thì chia việc ngay trong buổi mười phút ấy, ghi bên cạnh hoạt động:
- Ai xem dự báo thời tiết và giờ mở cửa của nơi định đến.
- Ai chuẩn bị đồ mang theo: nước, mũ, đồ ăn nhẹ, đồ sơ cứu.
- Ai kiểm tra xe, đổ xăng, bơm lốp xe đạp.
- Ai gọi điện báo ông bà, họ hàng nếu có hẹn.
- Ai lo phần dọn dẹp khi về.
Mục đích của bước này là để người hay lo mọi thứ trong nhà không phải nhớ hết một mình. Việc lên kế hoạch, nhớ giờ giấc, chuẩn bị đồ là phần việc vô hình mà nhiều gia đình ít để ý; chia nó ra cũng quan trọng như chia việc rửa bát.
Luôn có phương án khi trời không chiều
Thời tiết Việt Nam khó đoán, mỗi miền một kiểu. Mùa mưa ở miền Nam, cơn mưa chiều có thể kéo đến bất chợt; miền Bắc có những tuần nồm ẩm, mưa phùn; miền Trung mùa bão lũ thì kế hoạch đi xa phải hoãn. Với mỗi hoạt động ngoài trời, chọn luôn một phương án trong nhà:
- Dã ngoại bị mưa: trải bạt ăn trưa trong phòng khách.
- Đạp xe bị mưa: sửa xe, lau xe, bơm lốp trong nhà để tuần sau đi.
- Thả diều không có gió: làm diều mới.
- Không về quê được: gọi video cho ông bà, cùng ông bà xem lại ảnh cũ.
Có phương án dự phòng thì trẻ ít thất vọng khi kế hoạch hỏng, và người lớn không phải nghĩ vội lúc mọi người đang buồn.
Đừng lấp kín cuối tuần
Lỗi hay gặp của những nhà mới bắt đầu lên kế hoạch là nhồi quá nhiều: sáng đi bơi, trưa ăn ở nhà bạn, chiều đi siêu thị, tối thăm họ hàng. Cuối tuần như vậy mệt hơn ngày đi làm. Sáng thứ Hai cả nhà uể oải.
Một hoạt động chính, một việc nhà, một khoảng trống: khuôn ấy đủ để cuối tuần có điều đáng nhớ mà vẫn được nghỉ. Có những tuần cả nhà mệt, chọn hẳn "cuối tuần ở nhà": ngủ dậy muộn hơn một chút, nấu một bữa ngon, đọc sách, đi dạo buổi chiều. Nghỉ cũng là một kế hoạch.
Lắng nghe tuổi teen và ông bà
Tuổi teen thường muốn dành cuối tuần cho bạn bè hơn là cho gia đình. Điều đó bình thường. Thay vì bắt con đi theo mọi hoạt động, thoả thuận một phần: một buổi cả nhà, phần còn lại con tự sắp xếp, báo trước đi đâu với ai. Cho con được làm người dẫn cuối tuần cũng là cách mời con trở lại.
Ông bà ở chung có nhịp riêng: dậy sớm, ngủ trưa, ngại đi xa, ngại chỗ ồn. Hỏi ông bà muốn tham gia phần nào. Có những tuần, hoạt động chính nên là thứ ông bà thích, như đi lễ chùa, về quê, ra chợ phiên, chứ không phải lúc nào cũng theo ý trẻ.
Nhìn lại sau mỗi cuối tuần
Tối Chủ nhật, trong bữa cơm, mỗi người nói một điều mình thích nhất trong hai ngày qua và một điều lần sau muốn khác. Gạch những ý tưởng đã làm khỏi danh sách, giữ lại những ý chưa làm cho tuần sau. Không cần lâu; năm phút là đủ để kế hoạch tuần sau tốt hơn tuần này.
Ý tưởng theo mùa
Danh sách ý tưởng sẽ phong phú hơn nếu nhìn theo mùa. Mùa xuân ở miền Bắc có hội làng, chợ hoa, những ngày nắng nhẹ hợp đi bộ đường dài sau Tết. Mùa hè cả nước là mùa của bơi lội, trồng rau chịu nóng, dậy sớm đạp xe trước khi nắng gắt. Mùa thu miền Bắc dễ chịu nhất cho dã ngoại; mùa khô ở miền Nam, khoảng từ tháng 12 đến tháng 4, hợp với những chuyến ra ngoại thành. Mùa mưa bão miền Trung thì những cuối tuần ở nhà, cùng nhau kiểm tra mái, cửa, gom đồ ngoài sân, cũng là một kiểu hoạt động chung. Ghi lên lịch cả năm vài dịp cố định của gia đình như sinh nhật, ngày giỗ, rằm Trung thu, để các tuần đó không bị kế hoạch khác lấn mất.
Góc nhìn hôm nay
Tối nay, dán tờ "Cuối tuần muốn làm" lên tủ lạnh, mỗi người ghi một ý đầu tiên. Tối thứ Năm, ngồi mười phút chọn theo khuôn một hoạt động chính, một việc nhà, một khoảng trống. Chọn người dẫn cuối tuần đầu tiên là đứa nhỏ nhất đủ lớn để hiểu vai này.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao lên kế hoạch cuối tuần cho cả gia đình?
Mở một danh sách ý tưởng chung cả tuần, tối thứ Năm hoặc thứ Sáu ngồi mười phút chọn một hoạt động chính, một việc nhà chung, một khoảng nghỉ trống, rồi chia việc chuẩn bị và chọn phương án dự phòng khi trời mưa.
Cả nhà không thống nhất được đi đâu thì sao?
Cho mỗi người đánh dấu hai ý mình thích nhất, chọn ý được nhiều người thích. Nếu vẫn phân vân, người "dẫn cuối tuần" quyết, và vai này đổi lượt mỗi tuần, kể cả cho trẻ con.
Cuối tuần có nên lên lịch kín cho con?
Không nên. Lịch quá dày làm cả nhà mệt hơn ngày thường. Nên giữ khoảng trống để nghỉ ngơi, ngủ, và làm những việc bất chợt.
Cuối tuần trời mưa thì cả nhà làm gì?
Chuẩn bị sẵn phương án trong nhà cho mỗi hoạt động ngoài trời: dã ngoại trong phòng khách, sửa và lau xe đạp, làm diều, gọi video cho ông bà, đọc sách, chơi cờ, nấu một bữa chung.
Làm sao để tuổi teen tham gia hoạt động cuối tuần cùng gia đình?
Thoả thuận một phần thời gian cho gia đình, phần còn lại con tự sắp xếp và báo trước. Mời con góp ý tưởng và cho con làm người dẫn cuối tuần để con thấy mình có tiếng nói.
