Thay tủ quần áo theo mùa và cất đồ đông đúng cách gồm bốn bước: giặt sạch mọi món trước khi cất (kể cả món mới mặc một lần), phơi khô hẳn, đóng gói trong hộp hoặc túi vải thoáng kèm gói hút ẩm, rồi cất ở chỗ khô, cao, tránh tường ẩm. Đồ cất bẩn hay còn ẩm là nguyên nhân chính khiến mùa sau mở ra thấy ố vàng, mốc đốm, mùi khó chịu và lỗ do côn trùng cắn. Ở miền Bắc, lần đổi tủ chính thường rơi vào cuối xuân và cuối thu; miền Nam ít đồ đông hơn nhưng vẫn cần cất đồ ít dùng theo mùa mưa – mùa khô.
Đổi tủ theo mùa không chỉ là chuyển đồ từ chỗ này sang chỗ khác. Đó là dịp tốt nhất trong năm để xem lại cả nhà đang có gì, món nào chật, món nào hỏng, món nào cả mùa không ai mặc.
Khi nào đổi tủ: theo khí hậu từng miền
| Vùng | Thời điểm đổi tủ thường gặp | Đặc điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Miền Bắc | Cất đồ đông khoảng tháng 4–5, khi đã hết nồm và trời ấm hẳn; lấy đồ đông ra khoảng tháng 10–11 | Tránh cất đồ trong đợt nồm (tháng 2–4) vì đồ khó khô hẳn |
| Miền Trung | Tuỳ vùng; vùng núi, Tây Nguyên vẫn có đồ ấm dùng nhiều tháng | Mùa mưa bão cuối năm: kiểm tra chỗ cất có bị thấm dột không |
| Miền Nam | Ít đồ đông; đổi chủ yếu giữa đồ mùa mưa (áo mưa, áo khoác mỏng) và mùa khô | Áo ấm dùng khi đi xa, đi Đà Lạt, ra Bắc dịp Tết nên cất riêng một hộp dễ lấy |
Không cần chờ một ngày "chuẩn". Chọn một cuối tuần khô ráo, có nắng sau khi thời tiết đã ổn định.
Bước 1: Lôi hết ra và lọc
Lấy toàn bộ đồ của mùa sắp qua ra khỏi tủ, chia làm bốn đống:
- Giữ lại cất: còn vừa, còn tốt, mùa tới chắc sẽ mặc.
- Cần sửa: đứt cúc, bung chỉ, hỏng khoá kéo. Sửa ngay trước khi cất, hoặc cho vào túi riêng mang ra tiệm sửa. Đồ cất kèm lỗi thì mùa sau gần như chắc chắn không ai sửa.
- Cho tặng: còn tốt nhưng đã chật, nhất là đồ trẻ con lớn nhanh.
- Bỏ hoặc tái chế: rách, mục, ố không cứu được.
Một câu hỏi giúp lọc nhanh: "Cả mùa vừa rồi mình có mặc món này không?" Không mặc cả một mùa thì nhiều khả năng mùa sau cũng không.
Bước 2: Giặt sạch mọi món trước khi cất
Đây là bước quan trọng nhất. Một chiếc áo len mặc một buổi, trông vẫn sạch, nhưng đã có mồ hôi, dầu da, vụn thức ăn. Cất vài tháng, những vết vô hình đó oxy hoá thành vết ố vàng, và mùi cơ thể thu hút côn trùng ăn vải như mọt, gián.
- Áo len: giặt tay hoặc chế độ len, nước lạnh, phơi nằm.
- Áo phao, áo lông vũ: theo nhãn; nhiều loại giặt máy được ở chế độ nhẹ, cho kèm vài quả bóng giặt để lông vũ không vón. Làm khô thật kỹ, có thể mất vài ngày.
- Áo dạ, áo khoác có lớp lót, vest: thường phải giặt khô ở tiệm. Mang đi trước khi cất, không để đến mùa sau mới giặt.
- Đồ da, giả da: lau sạch bằng khăn ẩm, để khô, cất trong túi vải, không cất trong túi nilon kín.
- Chăn đông: giặt hoặc mang ra tiệm, phơi khô hẳn cả phần giữa.
Bước 3: Chọn đồ đựng phù hợp
| Đồ đựng | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|
| Hộp nhựa có nắp | Đa số quần áo, đồ len, đồ trẻ em | Chống bụi, chống côn trùng tốt; đồ phải khô hẳn và nên kèm gói hút ẩm |
| Túi vải, hộp vải có khung | Áo len, đồ cotton, đồ da | Thoáng khí; kém chống nước, không đặt sát sàn |
| Túi hút chân không | Chăn, gối, áo phao cồng kềnh | Tiết kiệm chỗ rõ rệt; không nên dùng lâu cho đồ len, đồ lông vũ cao cấp vì nén chặt lâu có thể làm xẹp sợi |
| Túi treo có khoá kéo | Vest, áo dạ, áo dài | Giữ dáng; chọn loại vải thoáng thay vì nilon kín |
| Thùng các tông | Tạm thời | Hút ẩm, thu hút gián và mối; không nên dùng lâu ở nơi ẩm |
Bước 4: Chống ẩm, chống mốc, chống côn trùng
- Gói hút ẩm: silica gel hoặc than hoạt tính, đặt vài gói trong mỗi hộp. Loại hút ẩm dạng hộp có bình chứa nước đặt trong tủ thì nhớ kiểm tra, đổ nước, thay định kỳ.
- Gỗ thơm, túi thảo mộc khô (vỏ quế, lá sả khô, hoa oải hương khô): nhiều gia đình dùng để đồ thơm và hạn chế côn trùng; tác dụng xua côn trùng ở mức hỗ trợ, không thay được việc giặt sạch và đóng kín.
- Băng phiến (long não công nghiệp): có mùi rất nồng, hơi bay ra có thể gây hại khi hít nhiều, nhất là với trẻ nhỏ. Nếu vẫn dùng, phải đặt trong hộp kín, ở phòng thông thoáng, tuyệt đối xa tầm tay trẻ (viên trắng dễ bị nhầm là kẹo), và giặt hoặc phơi đồ kỹ trước khi mặc lại. Nhiều nhà đã bỏ hẳn, thay bằng hộp kín và đồ sạch.
- Không dùng túi nilon kín cho đồ chưa khô hẳn: hơi ẩm bị nhốt lại, mốc nhanh hơn.
Cất ở đâu trong nhà
- Nơi khô, cao, ít đi lại: nóc tủ, ngăn trên cùng của tủ âm tường, gầm giường (nếu sàn không ẩm, hộp có nắp, kê cao hơn sàn một chút).
- Tránh: sát tường ngoài hay thấm, gần nhà tắm, gác xép nóng hầm, nơi có ánh nắng chiếu trực tiếp.
- Dán nhãn rõ ràng: ghi tên người và loại đồ ("áo len – bố", "đồ đông bé 6 tuổi"). Nhà có người chưa biết đọc thì dán thêm hình hoặc màu. Lúc lấy ra không phải mở từng hộp.
- Lên thang lấy hộp trên nóc tủ: dùng thang chắc, hộp không quá nặng, có người đỡ. Không đứng lên ghế xoay.
Lấy đồ ra mùa mới: đừng chỉ mở hộp là mặc
- Mở hộp ở chỗ thoáng, ngửi và nhìn kỹ từng món.
- Phơi gió vài giờ, hoặc giặt lại những món có mùi.
- Thử đồ của trẻ: chỉ vài tháng là có thể đã chật.
- Kiểm lại danh sách: thiếu gì cho mùa mới thì ghi ra, mua theo danh sách thay vì mua tuỳ hứng.
- Chuyển đồ của mùa vừa qua vào đúng những chiếc hộp vừa trống — hộp nào xoay vòng hộp đó.
Làm việc này cùng cả nhà
Đổi tủ là việc tốn một buổi, nhưng chia đúng thì nhẹ. Mỗi người tự lọc tủ của mình; người lớn hỗ trợ trẻ nhỏ. Trẻ từ khoảng 6–7 tuổi đã tự thử xem áo nào chật, quyết định cùng bố mẹ món nào đem cho em họ hay hàng xóm. Ông bà thường giữ những món đồ cũ vì kỷ niệm hoặc vì quen "để dành" — hỏi nhẹ, để ông bà tự chọn, không dọn hộ khi chưa được đồng ý.
Đồ còn tốt cho tặng ngay trong tuần đó, đừng để túi đồ cho tặng nằm thêm một mùa trong góc nhà. Gợi ý: hỏi họ hàng có trẻ nhỏ hơn, nhóm thiện nguyện ở địa phương, điểm nhận quần áo của các tổ chức từ thiện, hoặc tủ đồ chia sẻ trong khu dân cư.
Câu hỏi thường gặp
Có cần giặt áo len trước khi cất dù mới mặc một lần không?
Có. Dù trông sạch, áo đã có mồ hôi, dầu da và vụn bẩn. Cất lâu, các vết này ngả vàng và thu hút côn trùng ăn vải. Giặt nhẹ theo nhãn, phơi nằm cho khô hẳn rồi mới cất.
Cất đồ đông bằng túi hút chân không có tốt không?
Túi hút chân không rất tiết kiệm chỗ cho chăn, gối và áo phao cồng kềnh. Tuy vậy không nên nén đồ len, đồ lông vũ cao cấp quá lâu vì sợi có thể bị xẹp. Đồ phải khô hẳn trước khi hút khí.
Có nên dùng băng phiến để cất quần áo không?
Nên hạn chế. Hơi băng phiến có mùi nồng, hít nhiều có thể gây hại, nhất là với trẻ nhỏ, và viên băng phiến dễ bị trẻ nhầm là kẹo. Đồ giặt sạch, khô hẳn, cất trong hộp kín kèm gói hút ẩm thường đã đủ.
Miền Bắc nên cất đồ đông vào tháng mấy?
Thường khoảng tháng 4–5, khi đã qua mùa nồm và trời ấm ổn định. Nên chọn ngày khô ráo, có nắng để đồ giặt xong khô hẳn trước khi đóng hộp.
Lấy đồ đông ra bị mùi ẩm thì làm sao?
Phơi gió nơi thoáng vài giờ; mùi nhẹ thường bay đi. Nếu mùi vẫn còn hoặc có đốm mốc, cần giặt lại theo nhãn, có thể ngâm chất tẩy gốc oxy với đồ cho phép, rồi phơi khô hẳn trước khi mặc.
